Vật lý học và Siêu hình học đã có lịch sử từ lâu đời, có thể nói là ngay từ thuở bình minh của tư duy của con người. Cho đến ngày nay, cả hai “anh em song sinh” này đã có sự phát triển rất không tương xứng, theo tôi là vậy. Vậy lý học, với tư cách là một khoa học đã được một sự ưu ái vì cái tính rõ ràng, cụ thể đã có những bước tiến dài. Trong khi Siêu hình học, với tư cách là “sự cắc cớ” về mọi tồn tại đã mang bên mình sự mông lung, và tính trí tuệ vượt ngưỡng thông thường nên đã hạn định số phận mình vào những bước tiến chậm chạp, nhưng theo tôi là “rất người”. Bài báo này là một sự giới thiệu sơ sơ về cặp đôi song sinh đáng yêu này!  Rất mong là nó hữu ích!

Physics answers how we exist, while metaphysics asks why we exist

Vật lý cho biết chúng ta tồn tại như thế nào, trong khi đó siêu hình học lại hỏi vì sao chúng ta tồn tại.

In the general culture¹ the difference between the terms physics and metaphysics is often confused. These are two very different branches of thought, and even metaphysics is used to describe to different topics.

Trong văn hóa phổ quát, sự khác biệt giữa hai thuật ngữ “vật lý” và “siêu hình học” thường bị lẫn lộn. Có hai nhánh khác nhau về tư tưởng và thậm chí siêu hình học được dùng để mô tả những chuyên đề khác nhau.

Physics and metaphysics were once deeply entwined. The ancient Greeks began to systematically study the world around them and developed a field of study we now refer to as natural philosophy. It was an initial attempt to rigorously study and understand the natural world. However, the ancient Greeks (and other ancient cultures that also embarked on their own versions of natural philosophy) lacked the tools and insight to develop their study beyond asking the questions that we still ask today. During the Renaissance (literally the rebirth) much of their conclusions about the natural world had to be discarded to great social tumult as these ideas (such as the Earth being flat, or there being only four elements) had been held as absolute truth for centuries. The Greeks were only able to construct a foundation of inquiry that later became physics and metaphysics.

Vật lý và siêu hình học đã hòa quyện với nhau một cách sâu sắc. Nền văn hóa Hy Lạp cổ đại đã bắt đầu với nghiên cứu về vũ trụ xung quanh một cách có hệ thống và phát triển thành một lãnh vực nghiên cứu như chúng ta ngày nay xem như là triết học tự nhiên. Nó là nổ lực đầu tiên để nghiên cứu nghiêm túc và hiểu về vũ trụ tự nhiên. Tuy nhiên, văn hóa Hy Lạp cổ đại (và những nền văn hóa cổ khác cũng cùng bước lên con tàu về triết học tự nhiên) thiếu các công cụ và nhận thức để phát triển nghiên cứu của họ trước khi hỏi những câu hỏi mà chúng ta vẫn hỏi đến ngày nay. Trong thời Phục Hưng (nghĩa đen là tái sinh) rất nhiều các kết luận của học về vũ trụ tự nhiên phải bị bỏ quên để đến với sự ồn ào to lớn về xã hội như những ý tưởng về (như là trái đất có hình dạng phẳng, hay bốn yếu tố căn bản của sự sống) đã tồn tại như là chân lý tuyệt đối trong nhiều thế kỷ. Người Hy Lạp đã chỉ có thể xây dựng nền tảng của yêu cầu mà về sau trở thành vật lý và siêu hình học.

Physics

Physics is the study, understanding, and knowledge of the physical, measurable universe around us. This encompasses a lot; it is essentially everything but our society and culture. Physics asks why things are the way they are, but finds answers to how they are the way they are. These are the detailed question and answers of existence. What is matter? What is energy? What is the arrow of time? How many dimensions are there in the universe? How many universes are in the multiverse?

Vật lý

Vật lý là các nghiên cứu, hiểu biết và kiến thức về vũ trụ vật lý đo lường được xung quanh chúng ta. Định nghĩa này bao hàm rất nhiều thứ; nó nói về tất cả một cách cốt yếu ngoại trừ xã hội và văn hóa. Vật lý hỏi vì sao sự vật theo cách mà chúng đang là, nhưng không tìm kiếm câu trả lời chúng như thế nào theo cách mà chúng đang là. Tiếp đây là chi tiết của những câu hỏi và trả lời về tồn tại. Vật chất là gì? Năng lượng là gì? Chiều thời gian là gì? Có bao nhiêu chiều kích trong vũ trụ? Có bao nhiên vũ trụ trong toàn thể vũ trụ?

Metaphysics

Metaphysics, in it’s academic sense², is the study of theology and ontology. Theology is the study of the western God as well as religion and spirituality. Ontology is the study of beingness and the nature of reality. These are the larger questions of existence. Why do we exist? Why does the universe exist? Is there a God, or gods? Is there a purpose or design to the universe? Why do I exist? Do I have a purpose?

Siêu hình học

Siêu hình học, trong nghĩa lý học thuật của nó, là nghiên cứu về thần học và bản thể luận. Thần học là nghiên cứu về Thượng Đế phương Tây cũng như tôn giáo và tâm linh. Bản thể luận là nghiên cứu về hiện hữu và bản chất của thực tại. Đây là những câu hỏi lớn hơn về tồn tại. Vì sao chúng ta tồn tại? Vì sao vũ trụ này tồn tại? Có Thượng Đế hay thánh thần hay không? Vũ trụ có mục đích hay bản thiết kế nào không? Vì sao tôi tồn tại? Tôi có một mục đích nào không?

Metaphysics is also more commonly referred to as the study of mythology and the occult – which some also classify as theology (it’s a matter of spiritual or religious perspective). Even in this sense, metaphysics questions the nature of existence, although it’s methods for seeking answers, such as astrology, were long ago replaced by the more concrete methods of physics and science.

Siêu hình học cũng được xem một cách phổ biến như là những nghiên cứu về thần thoại và huyền học – vốn cũng được phân loại như là thần học (đó là vấn đề về tâm linh hoặc cái nhìn tôn giáo). Thậm chí trong lý này, siêu hình học đặt vấn đề về bản chất của tồn tại, mặc dù phương pháp của nó là để tìm kiếm câu trả lời, như là thuật chiêm tinh, đã bị thay thế bởi phương pháp vật lý và khoa học vững chắc hơn

The Ultimate Question – Vấn Đề Tối Trọng

It can be argued that the ultimate question, is “Why does anything exist?” or just “Why?” Both physics and metaphysics are deeply concerned with this question – it really is what fuels anyone concerned with finding answers through either discipline. So, physics and metaphysics aren’t cleanly separate, they are still somewhat entwined and complementary.

Vấn đề tối trọng có thể là “Vì sao mọi thứ tồn tại” hay chỉ là “Vì sao?”. Cả vật lý và siêu hình học quan tâm sâu sắc đến vấn đề này – nó thực sự là năng lượng cho bất cứ ai quan tâm đến việc tìm kiếm lời giải đáp thông qua cả hai lãnh vực nghiên cứu này. Vì thế, vật lý và siêu hình học không tách bạch nhau một cách rõ ràng, chúng vẫn hòa quyện vào nhau bằng cách nào đó và bổ túc cho nhau.

In the book “The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy”³, late author Douglas Adams poses the ultimate question through his characters. In essence they ask, “What is the answer? To life, the universe and everything?” Unfortunately for the characters, they didn’t properly ask a question, and got back (from a supercomputer designed to answer this question), the enigmatic “42″. The point that Adams made is that it is possible that there is no answer to the ultimate question, and that there may always be another question lurking around the corner. The universe is richer for it.

Trong quyển sách “Hướng Dẫn của Hitchhiker về Vũ Trụ”, tác giả Douglas Adams gần đây đã đặt ra vấn đề tối trọng qua những nhân vật của ông. Một cách căn cơ, họ hỏi “Đâu là câu trả lời cho cuộc sống, cho vũ trụ và mọi thứ?”. Không may là đối với các nhân vật, họ đã không hỏi hợp lý, và đổi lại (từ siêu máy tính được thiết kế để trả lời câu hỏi này), là con số “42” bí ẩn. Vấn đề mà Adams tạo ra là có thể không có lời giải cho vấn đề tối trọng, và luôn luôn có thể là một vấn đề khác ẩn khuất quanh góc tường. Vũ trụ giàu hơn vì điều đó!

Katharine M. J. Osborne viết (vào năm 2007)

Thanh Long dịch (8-4-11)

http://www.suite101.com/content/physics-vs-metaphysics-a23689

Hãy Để Sách Vở Sang Một Bên: Người Lớn Có Thể Thúc Đẩy Tăng Trưởng Bộ Não Trong Hai Giờ Bằng Cách Học Như Một Đứa Trẻ

Có hai vấn đề mà tôi quan tâm trong bài báo này. Một là làm sao để một người trưởng thành vẫn duy trì sự phát triển của não bộ, điều này ảnh hưởng thế nào đến cách học hỏi thế giới bên ngoài. Thứ hai, làm sao ngôn ngữ lại ảnh hưởng đến cách người ta nhận thức thế giới. Với một người theo tinh thần dung hòa tổng hợp thì vấn đề thứ hai này vô cùng quan trọng. Nó giúp con người từ các nền văn minh có thể nhìn thấu những dị biệt văn hóa ngôn ngữ để đạt đến cái thống nhất hoàn toàn. Trước mắt, bài báo cho chúng ta một đầu mối rằng chúng ta vẫn có thế học tập dù tuổi tác vẫn là thách thức với nhận thức liên tục về thế giới, dù rằng nó quá ngắn để nói “trắng trợn” ra là phải làm sao!

People who are furrowing their brows over weighty arithmetic puzzles or sweating over wordy text books might want to take note.

Những người đang làm nhăn bờ trán của họ vì những bài toán đố nặng nề hoặc đổ mồi hôi trên những quyển sách dài có thể muốn ghi chú.

Adults can significantly bulk up their brains in just a couple of hours by carrying out simple learning tasks that are on the same intelligence level as a baby.

Người lớn có thể làm tăng não bộ của họ một cách đáng kể chỉ với một vài giờ bằng cách thực hiện những bài học đơn giản giống như một đứa trẻ với cùng một cấp độ thông minh.

Scientists had previously believed that the human brain was incapable of adding grey matter over short periods of time.

Các nhà khoa học trước đây tin rằng não người không có khả năng tăng thêm chất xám trong một thời gian ngắn

But adults quickly boosted their grey matter when they were given simple learning tasks that could be completed by a baby, according to a study.

Nhưng người trưởng thành nhanh chóng thúc đẩy chất xám trong não của họ khi họ được giao cho những bài học đơn giản mà nó có thể hoàn thành bởi một đứa trẻ, theo một nghiên cứu.

The ground-breaking discovery could pave the way for a range of new treatments for brain disorders that doctors had previously thought were beyond help.

Sự khám phá tiên phong này có thể lát một lối đi cho những phương cách điều trị mới đối với những căn bệnh của não mà các bác sĩ trước đây đã nghĩ rằng không thể giúp được gì.

‘Our finding suggests that the adult human brain is far more plastic than previously believed,’ researcher Li-Hai Tan, a cognitive neuroscientist at the University of Hong Kong, told LiveScience.

“Sự phát hiện của chúng tôi cho thấy rằng não của người trưởng thành cao hơn miếng nhựa như trước đây người ta vẫn tin như vậy” nhà nghiên cứu Li-Hai Tan, một nhà thần kinh học về nhận thức tại trường Đại học Hong Kong, cho LiveScience biết.

‘We are very excited about the finding, because we think that it offers hope to adult people with brain development disorders.

‘With appropriate intervention strategies, adults’ brains may still be able to quickly develop structure to acquire skills.

‘This will be a welcome relief to many families.’

“Chúng tôi rất phấn khởi về khám phá này, bởi vì chúng tôi nghĩ rằng nó mang lại hy vọng cho người trưởng thành có vấn đề về não.

“Với chiến thuật can thiệp hợp lý, não của người trưởng thành vẫn có thể nhanh chóng phát triển cấu trúc để có được những kỹ năng.

“Điều này sẽ là sự giải tỏa đáng hoan nghênh cho nhiều gia đình”

Researchers have known for many years that the brains of young children are able to grown rapidly.

Các nhà nghiên cứu đã nhận biết trong nhiều năm về việc não của trẻ em có khả năng phát triển nhanh chóng.

In recent years, studies have also found that the adult brain is still relatively malleable and capable of increasing its grey matter after learning for several weeks.

Trong những năm gần đây, các nghiên cứu cũng cho nhận ra rằng não của người trưởng thành vẫn dễ uốn nắn một cách tương đối và có khả năng tăng trưởng chất xám sau những bài học vài tuần.

But never before have doctors known that the human brain can be ‘pumped up’ over such short periods of time.

Nhưng trước đây các bác sĩ không bao giờ biết rằng não người có thể được “bơm lên” trong một thời gian ngắn.

In the experiment, adults were given four different coloured cards and asked to associate nonsensical words with them.

Trong thí nghiệm, người trưởng thành được giao cho bốn thẻ màu khác nhau và được yêu cầu liên hệ những từ vô lý với chúng.

The tasks were the same processes that babies go through when learning how to associate language with objects.

Các bài tập có cùng tiến trình như những đứa trẻ đã làm qua khi học cách liên kết ngôn ngữ với đồ vật.

The participants were then asked to accept the new words as actual descriptors for the new colours.

Những người tham gia đã được yêu cầu chấp nhận những từ mới như những từ khóa thực đối với các màu mới .

They had to memorise them so that they could reply with the correct colour name at a later date and to match them with the descriptions when asked.

Họ phải nhớ chúng để có thể trả lời đúng tên màu ở ngày hôm sau và có thể nối kết chúng với từ khóa được yêu cầu.

The tasks were carried out in five sessions that were spread over three days but the total amount of time spent on learning only came to one hour and 48 minutes.

Các bài tập được tiến hành trong năm phần diễn ra trong ba ngày nhưng tổng thời lượng trãi qua của việc học chỉ đạt đến một giờ bốn mươi tám phút.

Researchers then performed MRI scans on the adults and it was revealed that new grey matter had formed in the left hemisphere of their brains.

Các nhà nghiên cứu sau đó đã xúc tiến quét MRI trên những người trưởng thành và nó cho thấy chất xám mới được hình thành trong bán cầu não trái trong não của họ.

It is not yet clear if the new matter was comprised of new neuron formation or if they were simply dendrites (branches).

Tuy chưa rõ ràng rằng chất xám mới có bao gồm sự hình thành tế bào thần kinh mới hay không, hoặc chúng đơn giản là phần nhánh của tế bào thần kinh.

The experiment initially started to try and discover if people perceive the world differently according to which language they speak.

Thí nghiệm ban đầu với việc thử và khám phá rằng con người nhận thức thế giới một cách khác nhau dựa trên ngôn ngữ mà họ nói.

Although that question was not answered, the findings, which have been published in the journal Proceedings of National Academy of Sciences,  could help millions of people who suffer with learning disabilities.

Mặc dù vấn đề vẫn chưa được trả lời, những kết quả tìm kiếm đã được đăng trên tờ báo Tờ Trình của Học Việc Khoa Học Quốc Gia ( Proceedings of National Academy of Sciences), có thể giúp đỡ hàng triệu người đang đau khổ vì đang trãi nghiệm bệnh tật.

‘We were so surprised, we could not believe it — the adult human brain structure changes so fast,’ Tan added.

“Chúng tôi vô cùng ngạc nhiên, có tôi không thể tin vào nó – não bộ của người trưởng thành có thể thay đổi cấu trúc quá nhanh như vậy”, Tan nói thêm.

Trích tại: http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-1374038/Adults-boost-brains-hours-learning-like-baby.html#ixzz1InPOT4iK

Soán từ: Kiền, Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh 乾 元 亨 利 貞

Soán truyện: Soán viết, Đại tai Kiền nguyên. Vạn vật tư thỉ. Nãi thống Thiên. Vân hành vũ thí. Phẩm vật lưu hình. Đại minh chung thỉ. Lục vị thời thành. Thời thừa Lục long dĩ ngự thiên. Kiền Đạo biến hóa. Các chính tính mệnh. Bảo hợp Thái hoà. Nãi lợi trinh. Thủ xuất thứ vật. Vạn quốc hàm ninh.

彖 曰 . 大 哉 乾 元 . 萬 物 資 始 . 乃 統 天 . 雲 行 雨 施 . 品 物 流 形 . 大 明 終 始.六 位 時 成 . 時 乘 六 龍 以 御 天 . 乾 道 變化 . 各 正 性 命 . 保 合 太 和 . 乃 利 貞 . 首 出 庶物 . 萬 國 咸 寧 .

Soán từ quẻ Bát Thuần Kiền là lời của Thánh Văn Vương để chú giải tượng của quẻ này. Lời soán (đoán) chỉ vỏn vẹn bốn từ chính: nguyên, hanh, lợi, trinh. Đây cũng là bốn cái tánh của Trời. Nhìn tượng của quẻ, thấy sáu vạch đều dương, nên suy ra tính chất của quẻ Kiền toàn dương, tính cương kiện, mạnh mẽ. Kiền vi thiên, nghĩa là quẻ Kiền là nói về Trời, về năng lực khởi nguyên của vũ trụ vạn vật. Do vậy lời soán muốn nói rằng đức Nguyên của Kiền to lớn là điểm bắt đầu của vạn vật.

Hanh, tức là thông suốt, hanh thông, thuận tiện; mọi việc được trôi chảy, diễn tiến đều đặn, không gián đoạn. Vũ trụ vạn vật nhờ đức này mà luân lưu biến hóa, thay đổi không ngừng nghỉ, gián đoạn.

Lợi, tiện, lợi ích, điều nên, điều phải. Ngụ ý muốn nói rằng đức của Trời làm điều tiện ích có kết quả thích hợp cho tạo vật và vũ trụ trong dòng tiến hóa, phát triển hay thay đổi trong thời gian và không gian.

Trinh, nghĩa là chính trực, bền bỉ, thủy chung bất thoái chuyển. Giúp ta hiểu rằng, đức Trời là cương trực, thẳng ngay, minh chính và không đổi dời.

Bốn tính của Kiền cho thấy đức của Trời mạnh mẽ nhưng không tàn bạo, khắt khe. Nhờ vào bốn đức đó mà vạn vật sinh sôi và tiến hóa trong một trật tự nhất định liên tục trong không gian, thời gian. Đây là ý chính của Soán từ do Thánh Văn Vương chú giải tượng quẻ Bát Thuần Kiền. Tuy nhiên, lời thoán như vậy mang tính chất mô tả khái quát, đức Khổng Thánh mới viết Soán truyện để làm rõ nghĩa lý của Soán từ hơn phần nào. Căn cứ theo lời giảng giải của cụ Phan Bội Châu, Soán truyện của đức Khổng Tử làm rõ 5 điểm quan trọng của Soán từ.

Trọng điểm 1: giải thích nghĩa chữ Nguyên Tính Nguyên của Trời được Soán truyện trình bày như sau: “Đại tai Kiền nguyên. Vạn vật tư thỉ. Nãi thống Thiên.”, nghĩa là lớn thay đức Nguyên của Kiền đạo, vạn vật trong vũ trụ nhờ đức Nguyên mà khởi tạo sinh sôi nảy nở, hóa ra đức Nguyên ấy bao trùm cả trời (thiên đạo).

Trọng điểm 2: giải thích nghĩa chữ Hanh Tính Hanh của Trời được Soán truyện trình bày trong câu: “Vân hành vũ thí, phẩm vật lưu hình”, nghĩa là mây bay mưa tưới, các giống loài thành hình tiến hóa mãi.

Trọng điểm 3: “Đại minh chung thỉ. Lục vị thời thành. Thời thừa Lục long dĩ ngự thiên”, nghĩa là cái lớn thì thông suốt sáng rõ cái khởi đầu và cái kế thúc, hiểu được chữ thời của sáu hào trong quẻ Bát Thuần Kiền. Nhờ đó tùy thời cỡi sáu rồng mà cai quản cả bầu trời.

Trọng điểm 4: giải thích hai chữ Lợi, Trinh Kiền Đạo biến hóa. Các chính tính mệnh. Bảo hợp Thái hoà. Nãi lợi trinh, nghĩa là Đạo của Kiền biến hóa thay đổi khiến cho vạn vật đều có được tính mệnh, cùng giữ gìn được cái nhịp nhàng, chừng mực cao tột, hóa ra đúng lý (lợi) và chính bền (trinh).

Trọng điểm 5: Thủ xuất thứ vật (xem thêm phần chú thích Hán tự). Vạn quốc hàm ninh, nghĩa là trước hết bên ngoài lấy trung thứ ứng xử với vạn vật nhờ đó các quốc gia thảy đều được hòa bình, vô sự.

PHẦN 2: NHỮNG SUY NGHĨ, BÀI HỌC TỪ CÁC LỜI SOÁN CỦA HAI VỊ THÁNH

1.Lời soán của Thánh Văn Vương và Thánh Khổng chú thích quẻ Bát Thuần Kiền nhằm nói lên bốn cái đức (tứ đức) to lớn của Trời, Thượng đế Chí Tôn. Làm con người tại thế gian (nhân sinh) nếu noi theo đó mà tu chỉnh hành vi, hành động đúng thiên lý sẽ đứng vào hàng đại nhân thánh triết cùng Trời Đất vận hành cơ biến thiên tiến hóa của vũ trụ vạn vật

2.Trời có bốn đức lớn. Bậc Thánh nhân có tứ đức Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí. Trong đó, Nhân là cái đức nhất, làm gốc của lòng người; xứng với đức Nguyên của Trời. Lễ là phép tắc trật tự hợp với đạo lý nên khiến mọi việc hanh thông, xứng với đức Hanh của Trời. Nghĩa là làm việc chính đáng đúng lẽ phải nên làm mọi người cảm thấy an lạc, xứng với đức Lợi của Trời. Trí là cái đức sáng phân biệt thị phi, sáng tối để tận tri mọi việc, xứng với đức Trinh của Trời.

3.Có đức Nhân nên con người mới đúng là NGƯỜI thay Trời ở tại thế gian cầm quyền tạo hóa một cách cương kiện, mạnh mẽ mà vẫn giữ được cân bằng, ngay thẳng, trung chính. Như đức Nguyên của Trời làm cơ tạo đoan định vị nên trên dưới, hóa sanh ra vạn vật. Thiếu đức Nhân, con người cũng có thể thay đổi hoàn cảnh, chế ngự thiên nhiên, tàn phá chính sự sống của mình. Đó là trái đạo.

4.Có đức Lễ con người biết tôn kính bề trên, tôn trọng người dưới giúp cho mọi chuyện được thấu hiểu trong lòng của mọi người, từ đó giúp tập thể kết hợp hòa ái theo đúng với thánh ý thiêng liêng. Tựa đức Hanh của Trời thông suốt muôn vật, nhờ đó vũ trụ vạn vật tương trọ qua lại tạo nên một thế giới thống nhất từ thiên thượng đến thiên hạ, và trong vạn hữu chúng sanh.

5.Có đức Nghĩa, con người làm việc chi cũng thấy nhân, thấy quả, làm việc gì cũng chính đáng có giá trị cho chúng sanh vạn hữu, nên vậy cuộc sống nhân sinh mới có được sự an vui và thanh bình. Cũng như đức Lợi của Trời mà vạn vật chúng sanh được vận động đều hòa, hợp luật, hữu lý.

6.Có đức Trí, con người mới hiểu được việc mình làm, hiểu được thiên lý nhiệm mầu giúp cho hành động đúng đắn, tránh những sai lạc, lỗi lầm do sự vô minh. Nhờ đó con người luôn giữ được nhất quán để đi liên tục, không gián đoạn trên con đường đạo lý. Như đức Trinh của Trời mà vạn hữu chúng sanh liên tục tồn tại và tiến hóa theo đúng thiên điều đạo luật.

7.Tóm lại, Trời có bốn đức lớn nhờ đó mà vạn vật được sanh hóa và phát triển một cách hợp lý và bền bỉ lâu dài. Những ai hiểu và hành theo được bốn đức, nắm được sáu thời biến dịch của Thiên đạo là xứng vào bậc quân tử, đại nhân thay Trời giữ gìn cái đẹp, sự tồn vong của nhân sinh và vạn hữu. Đức Diêu Trì Kim Mẫu đã có lời dạy:

Luật Tạo Hóa sắp bày trị thế,

Cân công bình sẵn để phân minh,

Nặng lòng mình biết với mình,

Hỡi con! Con có tánh linh chăng là?

TGST Năm Ất Tỵ, 1965, trang 31

PHẦN 3: HÁN TỰ

Nãi (乃): hóa ra, té ra

Thí (施): cấp cho, làm ơn cho, ban phát cho

Phẩm vật (品 物): các thứ, trong đoạn Soán truyện nên hiểu là các giống loài

Lưu (流): chảy, chuyển động, cái gì đó tự nhiên chuyển đi

Thừa (乘): cỡi

Ngự (御): cai quản, thống ngự

Các chính (各 正): mọi cái được sắp đặt lại, mọi cái được sửa cho đúng

Bảo hợp (保 合): gìn giữ/chăm sóc

Thủ (首): đầu, trước hết

Thứ vật (庶物): nhiều sự vật,(恕 物): lấy lòng trung thứ mà tiếp xử với vạn vật.

Hàm ninh (咸 寧): đều hết thảy yên lặng

Tài liệu tham khảo:

1.Chu Dịch, Sào Nam Phan Bội Châu, NXB Văn Hóa Thông Tin, 1996

2.Hán Việt Tự Điển, Thiều Chửu, NXB Tp.Hồ Chí Minh, 1997

3.Hán Việt Từ Điển Giản Yếu, Đào Duy Anh, Phan Bội Châu hiệu đính, NXB Văn Hóa Thông Tin, 2005

4.Kinh Dịch – Đạo của Người Quân Tử, NXB Văn Học, 2007

5.Dịch Kinh Đại Toàn, Nhân tử Nguyễn Văn Thọ, & Huyền Linh Yến Lê

http://nhantu.net/DichHoc/DichKinhDaiToan.htm

Từ bấy lâu nay, Thánh giáo là nguồn suy tư dồi dào của đạo hữu Cao Đài, là sinh lực cho sự tu học và tinh tấn của mỗi tâm trạng nhân sinh hướng thiện. Trong năm 2011, với những suy nghĩ, tình cảm cá nhân, một tập tài liệu nhỏ về những suy nghiệm, bài học  về lời dạy của các đấng Thiêng liêng qua nhan đề: THÁNH NGÔN SUY NGHIỆM – Hay những học tập và suy nghiệm về tư tưởng triết lý qua Thánh giáo Sưu tập. Tập tài liệu mỏng này là sự trích lục 52 lời dạy của Ơn Trên dành cho 52 tuần của năm 2011. Mỗi tuần đọc một câu và suy nghiệm về ý nghĩa của lời dạy của các đấng trong mối quan hệ với cuộc đời tu học và hành đạo của mỗi cá nhân.  Việc trích lục Thánh giáo chủ yếu dựa trên 2 quyển Thánh giáo Sưu tập 1972-1973 và Thánh giáo Sưu tập 1974.

Ngoài việc trích lục Thánh giáo, phần trình bày suy nghĩ cá nhân ngắn gọn cũng được thêm vào nhằm bày tỏ những suy tư đã có thông qua ý nghĩa của Thánh giáo. Đây không phải là lời bình hay thuyết giảng. Nó giống phần tự sự hơn. Việc đặt để phần này trong tài liệu không có ý đóng khung ý nghĩa của tài liệu vào một cách suy nghĩ của cá nhân. Nó giống sự gợi mở hơn. Do vậy, đó là phần làm chức năng gắn kết tác giả với lời dạy của Ơn Trên. Mặt khác, nó cũng gắn kết tác giả với các độc giả đã và sẽ xem qua tập tài liệu nhỏ này.

Về cái tên của tập tài liệu này, lúc đầu ý tưởng của tác giả muốn đặt nó là Thánh Giáo Triết Văn Trích Lục – Hay những học tập và suy nghiệm về tư tưởng triết lý qua Thánh giáo Sưu tập. Bởi lẽ, mỗi lời giáo huấn như một tư tưởng triết lý thâm thúy trong tính cách đơn giản, tự nhiên của văn chương. Song, sau nhiều tháng suy nghĩ, có lẽ cái tên Thánh Ngôn Suy Nghiệm nghe chừng như đơn giản và tự nhiên hơn!  Vả lại, lời lẽ diễn đạt những suy nghĩ của tác giả chưa đến độ của triết lý. E nếu để là Triết Văn thì không xứng cho mấy.

Công trình này chỉ là một bước tiến nhỏ đến mức không thể có bước nào nhỏ hơn được. Nhưng nó cũng đánh dấu nổ lực cá nhân trong việc tu học của mình. Rất mong rằng thông qua tài liệu này, nhiều ý tưởng, tình cảm và sự quan tâm của quý huynh tỷ đệ muội sẽ được gặp nhau, chia sẽ, cổ xúy hoặc động viên trên hành trình tu học.

Cuối cùng, xin được giới thiệu đến quý huynh tỷ đệ muội một công trình nhỏ của đạo đệ THÁNH NGÔN SUY NGHIỆM – Hay những học tập và suy nghiệm về tư tưởng triết lý qua Thánh giáo Sưu tập

Cầu nguyện Thầy Mẹ chứng chiếu cho nguyện vọng đóng góp sức nhỏ bé của con trong nghiên cứu học tập giáo lý.

Thanh Long

28/12/2010

Khoan Dung Không Tốt Đủ : Nhu Cầu Đối Với Sự Tôn Trọng Lẫn Nhau Trong Những Quan Hệ Giữa Các Niềm Tin Tôn Giáo

Rajiv Malhotra

Founder, Infinity Foundation¹ [Nhà sáng lập tổ chức Vô Hạn]

Giới thiệu: Đối với tinh thần Cao Đài, thế nhân hòa là một trạng thái cân bằng hoàn hảo của mọi hình thái tâm linh của nhân sinh trong cùng một trách vụ biến cải thế giới ngày một hoàn chỉnh hơn. Người Cao Đài không chỉ đi tìm ngôn từ, mà còn kiếm giải pháp để thực hiện điều đó thông qua toàn bộ giá trị tâm linh mà các sứ đồ của Thượng Đế dù ở bất cứ một giới hạn nào đã đem lại cho con người từ trong quá khứ xa xăm. Ý tưởng của tác giả Rajiv Malhotra là một thực tiễn về ngôn từ mà qua nó người ta lột bỏ những ngụ ý về dị biệt, hàm ý về cái tuyệt đối để trở lại với cái nguyên ủy đồng chất và đồng hành trong sứ mạng thay mặt Thượng Đế quy tụ nhân sinh ở nơi trần gian và quay về với Người. Bài viết hay. Nay xin tạm dịch và giới thiệu cùng các anh chị em. Nhấn chuột vào đây để đọc hết bài dịch

It is fashionable in interfaith discussions to advocate “tolerance” for other faiths. But we would find it patronizing, even downright insulting, to be “tolerated” at someone’s dinner table. No spouse would appreciate being told that his or her presence at home was being “tolerated.” No self-respecting worker accepts mere tolerance from colleagues. We tolerate those we consider inferior. In religious circles, tolerance, at best, is what the pious extend toward people they regard as heathens, idol worshippers or infidels. It is time we did away with tolerance and replaced it with “mutual respect.”

Một chủ điểm mới thường diễn ra trong các cuộc thảo luận về các hệ niềm tin tôn giáo với người tán đồng “khoan dung” đối với các niềm tin tôn giáo khác. Nhưng chúng ta sẽ tìm thấy nó trịch thượng, thậm chí hết sức xúc phạm, để được “dung nạp” vào bàn ăn tối của một ai đó. Không có cặp đôi nào sẽ đánh giá cao việc được cho là sự hiện diện của mình ở nhà đã được “chấp nhận.” Không có nhân viên với lòng tự trọng lại chấp nhận thuần túy sự khoan dung từ đồng nghiệp. Chúng ta “khoan dung” hay “chấp nhận” những gì mà chúng ta cho rằng kém hơn, xấu hơn. Trong giới tôn giáo, khoan dung, như ý nghĩa tốt nhất của nó, là những gì mà sự đúng đắn mở ra đối với những người mà họ coi là người ngoại đạo, người tôn thờ tượng thần hay kẻ vô thần. Đó là lúc chúng ta đã kết thúc sự khoan dung và thay thế nó với “tôn trọng lẫn nhau.”

Religious tolerance was advocated in Europe after centuries of wars between opposing denominations of Christianity, each claiming to be “the one true church” and persecuting followers of “false religions.” Tolerance was a political “deal” arranged between enemies to quell the violence (a kind of cease-fire) without yielding any ground. Since it was not based on genuine respect for difference, it inevitably broke down.

Khoan dung tôn giáo đã được ủng hộ ở châu Âu sau nhiều thế kỷ của cuộc chiến tranh giữa các giáo phái đối lập của Kitô giáo, từng tự xưng là “nhà thờ thực sự” và đàn áp các tín đồ của “tôn giáo sai lầm.” Khoan dung đã là một “thủ đoạn” chính trị được sắp xếp giữa các phe đối lập để dập tắt bạo lực (một loại ngừng bắn) mà không mất đi mảnh đất nào. Bởi vì nó không dựa trên sự tôn trọng chân thật đối với sự khác biệt, nên nó chắc chắn bị phá vỡ ².

My campaign against mere tolerance started in the late 1990s when I was invited to speak at a major interfaith initiative³ at Claremont Graduate University. Leaders of major faiths had gathered to propose a proclamation of “religious tolerance.” I argued that the word “tolerance” should be replaced with “mutual respect” in the resolution⁴. The following day, Professor Karen Jo Torjesen, the organizer and head of religious studies at Claremont, told me I had caused a “sensation.” Not everyone present could easily accept such a radical idea, she said, but added that she herself was in agreement. Clearly, I had hit a raw nerve.

Chiến dịch của tôi đối với sự khoan dung chỉ bắt đầu vào cuối những năm 1990 khi tôi được mời đến nói chuyện tại một buổi khơi mào về các hệ tín ngưỡng chính tại Đại học Claremont Graduate. Lãnh đạo của các tôn giáo lớn đều có mặt được để đưa ra một tuyên bố về “khoan dung tôn giáo.” Tôi cho rằng từ “khoan dung” nên được thay thế bằng “tôn trọng lẫn nhau” trong bài tham luận. Ngày hôm sau, Giáo sư Karen Jo Torjesen, nhà tổ chức và người đứng đầu nghiên cứu tôn giáo ở Claremont, nói rằng tôi đã gây ra một “cảm giác.” Không phải tất cả mọi người hiện nay có thể dễ dàng chấp nhận như là một ý tưởng cấp tiến, bà nói, nhưng nói thêm rằng bản thân bà đã đồng ý. Rõ ràng, tôi đã đánh động vào một dây thần kinh thô.

I then decided to experiment with “mutual respect” as a replacement for the oft-touted⁵ “tolerance” in my forthcoming talks and lectures. I found that while most practitioners of dharma religions (Hinduism, Buddhism, Jainism and Sikhism) readily espouse mutual respect, there is considerable resistance from the Abrahamic faiths.

Sau đó tôi quyết định thử nghiệm với “tôn trọng lẫn nhau” như là một sự thay thế cho từ cửa miệng “khoan dung” trong các cuộc đàm phán và bài giảng sắp tới của tôi. Tôi thấy rằng trong khi hầu hết các đạo hữu của pháp các tôn giáo (Ấn Độ giáo, Phật giáo, đạo Jain và đạo Sikh) sẵn sàng tán thành tôn trọng lẫn nhau, các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham không có kháng cự đáng kể.

Soon afterwards, at the United Nation’s Millennium Religion Summit in 2000, the Hindu delegation led by Swami Dayananda Saraswati insisted that in the official draft the term “tolerance” be replaced with “mutual respect.” Cardinal Joseph Ratzinger (now Pope Benedict), who led the Vatican delegation, strongly objected to this. After all, if religions deemed “heathen” were to be officially respected, there would be no justification for converting their adherents to Christianity.

Ngay sau đó, tại Hội nghị Thượng đỉnh Thiên niên kỷ Tôn giáo của Liên Hiệp Quốc năm 2000, đoàn Hindu giáo dẫn đầu bởi Swami Dayananda Saraswati nhấn mạnh trong bản dự thảo chính thức thuật ngữ “khoan dung” được thay thế bằng “tôn trọng lẫn nhau.” Đức Hồng Y Joseph Ratzinger (nay là Đức Giáo Hoàng Benedict), người dẫn đầu phái đoàn Vatican, mạnh mẽ phản đối việc này. Sau tất cả, nếu các tôn giáo được coi là “ngoại đạo” được chính thức tôn trọng, sẽ không có lý do để chuyển đổi các tín đồ của họ thành Kitô hữu.

The matter reached a critical stage and some serious fighting erupted. The Hindu side held firm that the time had come for the non-Abrahamic religions to be formally respected as equals at the table and not just tolerated by the Abrahamic religions. At the very last minute, the Vatican blinked and the final resolution did call for “mutual respect.” However, within a month, the Vatican issued a new policy stating that while “followers of other religions can receive divine grace, it is also certain that objectively speaking they are in a gravely deficient situation in comparison with those who, in the Church, have the fullness of the means of salvation.” Many liberal Christians condemned this policy, yet it remains the Vatican’s official position.

Vấn đề đã đạt đến một giai đoạn quan trọng và một số tranh luận nghiêm trọng đã nổ ra. Phía Hindu giáo đã giữ vững quan điểm cho rằng đã đến lúc cho các tôn giáo không khởi nguồn từ Abraham được chính thức tôn trọng công bằng trên bàn và không chỉ được chấp nhận bởi các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham. Ở những phút cuối, Vatican chớp mắt và bản tham luận cuối cùng đã kêu gọi sự “tôn trọng lẫn nhau”. Tuy nhiên, trong vòng một tháng, Vatican đã ban hành một chính sách mới nói rằng trong khi “các tín hữu theo các tôn giáo khác có thể nhận được ân sủng của Thiên Chúa, nhưng chắc chắn rằng họ cũng đang ở trong tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng so với những người, trong Giáo Hội, về sự sung mãn của các phương tiện cứu rỗi. ” Nhiều Kitô hữu tự do lên án chính sách này, nhưng nó vẫn ở vị trí chính thức của Vatican.

My experiments in proposing mutual respect have also involved liberal Muslims. Soon after Sept. 11, 2001, in a radio interview in Dallas, I explained why mutual respect among religions is better than tolerance. One caller, identified as a local Pakistani community leader, congratulated me and expressed complete agreement. For her benefit, I elaborated that in Hinduism we frequently worship images of the divine, may view the divine as feminine, and that we believe in reincarnation. I felt glad that she had agreed to respect all this, and I clarified that “mutual respect” merely means that I am respected for my faith, with no requirement for others to adopt or practice it. I wanted to make sure she knew what she had agreed to respect and wasn’t merely being politically correct. The woman hung up.

Thí nghiệm của tôi trong việc đề xuất thuật ngữ “tôn trọng lẫn nhau” cũng liên quan đến nhóm người Hồi giáo tự do. Ngay sau ngày 11/09/2001, trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh ở Dallas, tôi đã giải thích lý do tại sao sự tôn trọng lẫn nhau giữa các tôn giáo tốt hơn sự khoan dung. Một người gọi điện thoại đến, xác định là một nhà lãnh đạo cộng đồng địa phương Pakistan, đã chúc mừng tôi và bày tỏ sự đồng hoàn toàn. Đối với lợi ích của bà, tôi đã xây dựng công phu tỉ mỉ rằng trong Hindu giáo, chúng tôi thường xuyên thờ những hình ảnh thờ của Thánh Thần, điều đó có thể xem các thần thánh như là nữ tính, và chúng tôi tin vào thuyết luân hồi. Tôi cảm thấy vui mừng vì bà ta đã đồng ý tôn trọng tất cả điều này, và tôi làm rõ rằng “tôn trọng lẫn nhau” chỉ có nghĩa là tôi tôn trọng cho đức tin của tôi, không có yêu cầu cho những người khác để áp dụng hoặc thực hành. Tôi muốn chắc chắn cô ấy biết những gì cô ấy đã đồng ý tôn trọng và không chỉ đơn thuần là sự lý giải có tính chính trị. Người phụ nữ treo lên⁶.

In 2007, I was invited to an event in Delhi where a visiting delegation from Emory University was promoting their newly formed Inter-Religious Council as a vehicle to achieve religious harmony. In attendance was Emory’s Dean of the Chapel and Religious Life, who happens to be an ordained Lutheran minister. I asked her if her work on the Inter-Religious Council was consistent and compatible with her preaching as a Lutheran minister, and she confidently replied that it was. I then asked: “Is it Lutheran doctrine merely to ‘tolerate’ other religions or also to respect them, and by respect I mean acknowledging them as legitimate religions and equally valid paths to God”? She replied that this was “an important question,” one that she had been “thinking about,” but that there are “no easy answers.”

Trong năm 2007, tôi được mời đến một sự kiện ở Delhi, nơi một đoàn đại biểu đến từ Đại học Emory đã đang phát huy một hình thức mới của Hội đồng liên tôn giáo của họ như một phương tiện để đạt được sự hòa hợp tôn giáo. Tham dự có trưởng lão của Nhà thờ và Đời sống Tôn giáo của Emory, người được thụ phong làm mục sư của giáo phái Lute. Tôi hỏi bà nếu công việc của mình ở Hội đồng liên tôn giáo là phù hợp và tương thích với các rao giảng của mình như là một mục sư Lute, và bà tự tin trả lời rằng nó đúng là vậy. Sau đó tôi hỏi: “Có phải giáo lý Lute thuần túy để “chấp nhận” các tôn giáo khác hay cũng tôn trọng họ, và bằng sự tôn trọng tôi muốn nói là thừa nhận chúng như là các tôn giáo hợp pháp và hợp lệ như nhau đường dẫn đến Thượng Đế”? Cô ấy trả lời rằng đây là “một câu hỏi quan trọng”, một là cô đã phải “suy nghĩ về,” nhưng điều đó có “không có câu trả lời dễ dàng.”

It is disingenuous for any faith leader to preach one thing to her flock while representing something contradictory to naive outsiders. The idea of “mutual respect” poses a real challenge to Christianity, which insists that salvation is only possible by grace transmitted exclusively through Jesus. Indeed, Lutheran teaching stresses this exclusivity! These formal teachings of the church would make it impossible for the Dean to respect Hinduism, as opposed to tolerating it.

Không trung thực đối với bất kỳ nhà lãnh đạo đức tin để rao giảng một điều cho tín hữu của bà trong khi lại đại diện cho một cái gì đó mâu thuẫn với người ngây thơ ở bên ngoài. Ý tưởng về “tôn trọng lẫn nhau” đặt ra một thách thức thực sự đối với Kitô giáo, trong đó khẳng định sự cứu rỗi chỉ có thể được ân truyền độc quyền thông qua Chúa Giêsu. Thật vậy, lời giáo huấn của các nhà truyền giáo Lute giảng dạy nhấn mạnh sự độc quyền này! Những giáo huấn chính thức của nhà thờ sẽ khiến cho nó không thể đối với các trưởng lão để tôn trọng Hindu giáo, trái với chấp nhận nó.

Unwilling to settle for ambiguity, I continued with my questions: “As a Lutheran minister, how do you perceive Hindu murtis (sacred images)? Are there not official injunctions in your teachings against such images?” “Do you consider Krishna and Shiva to be valid manifestations of God or are they among the ‘false gods’?” “How do you see the Hindu Goddess in light of the church’s claim that God is masculine?” The Dean deftly evaded every one of these questions.

Không mong muốn giải quyết cho sự mơ hồ, tôi tiếp tục với câu hỏi của tôi: “Là một mục sư Lute, làm thế nào để bà cảm nhận hình ảnh thiêng liêng của Hindu giáo? Có hay không các lời huấn thị chính thức trong giáo lý của bà chống lại các hình ảnh như vậy?” “Bà có xem Krishna và Shiva được biểu hiện giá trị của Thượng Đế hay là đó chỉ là những “thần sai lạc?” “Làm thế nào để bạn nhìn thấy Nữ thần Hindu trong ánh sáng của lời tuyên xưng của nhà thờ Thiên Chúa rằng Thượng Đế là nam tính?” Các trưởng lão đã khéo léo trốn từng câu của những câu hỏi này.

Only a minority of Christians agree with the idea of mutual respect while fully understanding what it entails. One such person is Janet Haag, editor of Sacred Journey, a Princeton-based multi-faith journal. In 2008, when I asked her my favorite question — “What is your policy on pluralism?” — she gave the predictable response: “We tolerate other religions.” This prompted me to explain mutual respect in Hinduism wherein each individual has the freedom to select his own personal deity (ishta-devata, not to be confused with polytheism) and pursue a highly individualized spiritual path (sva-dharma). Rather than becoming defensive or evasive, she explored this theme in her editorial in the next issue:

Chỉ có một thiểu số các Kitô hữu đồng ý với ý kiến về sự tôn trọng lẫn nhau khi hiểu biết một cách đầy đủ những gì nó đòi hỏi. Một trong những người đó là Janet Haag, biên tập viên của Sacred Journey, một tạp chí đa đức tin của Princeton. Trong năm 2008, khi tôi hỏi bà về câu hỏi mà tôi yêu thích – “Chính sách về đa nguyên là gì?” – Bà ấy đã phản ứng như dự đoán: “Chúng tôi khoan dung đối với các tôn giáo khác.” Điều này nhắc tôi giải thích tôn trọng lẫn nhau trong Hindu giáo, trong đó mỗi cá nhân có sự tự do để chọn vị thần của riêng cá nhân của mình (ishta-devata, không nên nhầm lẫn với các tôn giáo đa thần) và theo đuổi một con đường tâm linh siêu việt (sva-dharma). Thay vì trở thành phòng thủ hoặc lấp lửng, bà khám phá chủ đề này trong bài xã luận của mình trong các vấn đề sau:

“In the course of our conversation about effective interfaith dialog, [Rajiv Malhotra] pointed out that we fall short in our efforts to promote true peace and understanding in this world when we settle for tolerance instead of making the paradigm shift to mutual respect. His remarks made me think a little more deeply about the distinctiveness between the words ‘tolerance’ and ‘respect,’ and the values they represent.”

“Trong quá trình hội thoại của chúng tôi về hiệu quả của đối thoại niềm tin đa tôn giáo, [Rajiv Malhotra] chỉ ra rằng chúng ta thất bại trong các nỗ lực của chúng ta để thúc đẩy hòa bình thực sự và hiểu biết trong thế giới này khi chúng ta giải quyết cho sự khoan dung, thay vì làm cho các chuyển đổi mô hình để tôn trọng lẫn nhau. Nhận xét của ông làm cho tôi nghĩ một chút sâu hơn về các khác biệt giữa hai từ “khoan dung” và “tôn trọng”, và các giá trị mà chúng đại diện. “

Haag explained that the Latin origin of “tolerance” refers to enduring and does not convey mutual affirmation or support: “[The term] also implicitly suggests an imbalance of power in the relationship, with one of the parties in the position of giving or withholding permission for the other to be.” The Latin word for respect, by contrast, “presupposes we are equally worthy of honor. There is no room for arrogance and exclusivity in mutual respect.”

Haag giải thích rằng nguồn gốc Latin của “khoan dung” muốn nói về sự chịu đựng và không chuyển tải sự xác nhận và hổ trợ lẫn nhau: “[thuật ngữ] cũng mặc nhiên gợi cho thấy sự mất cân bằng quyền lực trong mối quan hệ, với một trong các bên ở vị trí cho hoặc khước từ sự cho phép người khác được là chính họ. ” Từ tôn trong trong Tiếng Latin, ngược lại, “giả định chúng ta đều xứng đáng với danh dự một cách công bằng. Không có chỗ cho sự kiêu ngạo và độc quyền trong tôn trọng lẫn nhau.”

Nội dung của bài viết tại: http://www.huffingtonpost.com/rajiv-malhotra/hypocrisy-of-tolerance_b_792239.html

Sài Gòn, 15/12/2010

Thanh Long dịch

##########################################################################

Tôn giáo xuất hiện là để bảo vệ chúng ta khỏi bệnh tật, nhà nghiên cứu người Mỹ khẳng định. Philip Ball gỡ những mắc xích của ý kiến này. [Thanh Long dịch lại cho mọi người cùng đọc. ]

Giới thiệu: Cách đặt vấn đề mang tính xã hội này của các tác giả có tính sáng tạo về tư duy. Rất đáng để suy nghĩ. Nó không giải thích nguồn gốc ra đời của tôn giáo như là một cách chia nhỏ xã hội thành từng nhóm để tránh những ảnh hưởng từ “cái bên ngoài”. Nhưng liên hệ với sự thuần khiết thì có thể đây là một cách nhìn khác về tôn giáo. Mỗi một tôn giáo đều quan niệm về sự thuần khiết không giống nhau. Mỗi quan điểm về nó đều tạo ra ranh giới của cái bên trong và cái bên ngoài. Mời mọi người tham khảo bài dịch bằng cách nhấn chuột vào đây >>

Philip Ball

Science and religion, anyone? Come now, stifle those yawns. A paper published in the Proceedings of the Royal Society B¹ this week claims to offer a fresh perspective, with the startling suggestion that religion is a way to protect us from disease.

Khoa học và tôn giáo, cái nào đây? Tới bây giờ, vẫn che cái ngáp. Một bài báo được đăng trên tờ Proceedings of the Royal Society B tuần này khẳng định việc cung cấp một quan điểm mới với lời đề nghị gây sửng sốt rằng tôn giáo là cách bảo vệ chúng ta khỏi bệnh tật

The general idea behind this theory — that religion is mainly a social construct¹ — is actually much older than the authors, Corey Fincher and Randy Thornhill of the University of New Mexico in Albuquerque, acknowledge. It harks back to classic works by two of sociology’s founding fathers, Emile Durkheim and Max Weber, who, around the start of the twentieth century, offered explanations of how religions around the world have shaped and been shaped by the societies in which they are embedded.

Ý tưởng chung đằng sau câu chuyện này – về tôn giáo là một lý thuyết xã hội chủ yếu – thực sự là cổ xưa hơn cả các tác giả, Corey Fincher và Randy Thornhill từ đại học New Mexico ở Albuquerque công nhận. Lần ngược về những tác phẩm cổ điển được viết bởi hai vị cha đẻ của khoa học xã hội, Emile Durkheim và Max Weber, khoảng vào đầu thế kỷ 20 đã cung cấp những giải thích về việc tôn giáo đã làm thế nào đã hình thành và được hình thành bởi những xã hội mà chúng gắn chặt vào.

This idea has fallen out of fashion, but that may tell us more about our times than about its validity. The increasing focus on individualism in the Western world since Durkheim wrote that “God is society, writ² large” is reflected in the current enthusiasm for what has been dubbed neurotheology³: attempts to locate religious experience in brain activity and a genetic predisposition⁴ for certain mental states. Such studies might ultimately tell us why some people have religious tendencies, but they say very little about why this predisposition gives rise to a relatively small number of institutionalized religions.

Ý tưởng này đã lỗi thời, nhưng chúng có thể nói cho chúng ta nhiều về thời đại của chúng ta hơn là về giá trị hiệu lực của chúng. Sự gia tăng tập trung vào chủ nghĩa cá nhân ở thế giới phương Tây khi Durkheim đã viết rằng “Thượng đế là xã hội, viết lớn” được phản ánh trong sự hăng hái hiện thời đối với những gì được đặt cho cái tên Tâm Linh Học: cố gắng định vị kinh nghiệm tôn giáo trong hoạt động não và khuynh hướng di truyền với trạng thái tâm thần nào đó. Những nghiên cứu như thế có thể, một cách sâu xa nhất cho chúng ta biết vì sao một vài người có những khuynh hướng thuộc về tôn giáo, nhưng họ nói rằng có rất ít về nguyên nhân khuynh hướng này gia tăng tương đối đến một con số nhỏ của các cơ quan tôn giáo.

Similarly, the militant atheists who gnash their teeth at the sheer irrationality of religious belief will be doomed to do so forever unless they recognize Durkheim’s point that, rather than being some pernicious mental virus propagating through cultures, religion has social capital and thus possible adaptive value². Durkheim argued that religion once was, and still is in many cultures, the cement of society that maintains order. This cohesive function is as evident today in much of American society as it is in Tehran or Warsaw.

Tương tự, các nhà vô thần vũ lực nghiến răng vì điều phi lý hoàn toàn này của niềm tin tôn giáo sẽ bị kết tội để làm thế mãi mãi trừ phi họ nhận ra quan điểm của Durkheim, rằng thay vì vi-rút tinh thần độc hại truyền bá thông qua các nền văn hóa, tôn giáo có thủ đô xã hội và do đó có thể thích ứng với các giá trị. Durkheim tranh luận rằng tôn giáo một khi đã, và vẫn đang tồn tại trong nhiều nền văn hóa, chất xi-măng của xã hội bảo trì trật tự. Chức năng kết dính này là vật chứng của hôm nay trong nhiều xã hội Mỹ như nó đang ở Tehran hoặc Warsaw.

Keep out – Miễn vào

But of course there is a flipside. A tightly-knit group tends to exclude outsiders, and this is no less true of religions than of any other club. Fincher and Thornhill now propose a specific reason for why some societies may benefit from religious insularity — it is, they say, a way to avoid disease.

Nhưng dĩ nhiên có một mặt khác của vấn đề. Một nhóm gần gũi dự tính loại trừ những người bên ngoài, và điều này không ít sự thật hơn về tôn giáo so với bất cứ một nhóm nào khác. Fincher và Thornhill bây giờ đề nghị một lý do đặc biệt cho vì sao một vài xã hội có thể có lợi từ tính chất của một hòn đảo tôn giáo – họ nói đó là cách để tránh bệnh tật.

The more a society disperses and mixes with other groups, the more it risks contracting new diseases — in other words, strangers are bad for your health. “There is ample evidence,” Fincher and Thornhill write, “that the psychology of xenophobia and ethnocentrism is importantly related to avoidance and management of infectious disease.”

Một xã hội càng phân tán và hòa trộn với nhiều nhóm khác, thì nó càng có nguy cơ bị lây nhiễm những bệnh tật mới – nói cách khác, những người lạ không tốt cho sức khỏe của bạn. Fincher và Thornhill viết “Có chứng cứ phong phú đủ thấy rằng tâm lý về sự bài ngoại và chủ nghĩa vị chủng thì có liên hệ một cách quan trọng đến sự phòng tránh và quản lý về sự nhiễm bệnh.”

Fincher and Thornhill have previously shown that the diversity of language within a society, for example, seems to correlate with the diversity of infectious disease³, suggesting that linguistic differences are a manifestation of disease avoidance strategies.

Fincher và Thornhill đã trình bày trước đó về đa dạng ngôn ngữ bên trong một xã hội dường như có sự tương quan với sự đa dạng về sự nhiễm bệnh, đưa ra giả thiết rằng các khác biệt về ngôn ngữ là sự biểu thị về các chiến thuật phòng tránh bệnh tật.

Now they have found that religious diversity is also greater in parts of the world where the risk of catching something nasty from outsiders, who are likely to have different immunity patterns, is higher.

Bây giờ họ phát hiện rằng tính đa dạng tôn giáo cũng lớn hơn trong các phần khác của thế giới nơi mà nguy cơ bị nhiễm cái gì đó bẩn thỉu từ những người bên ngoài có các kiểu miễn nhiễm khác nhau cao hơn .

They studied 339 societies from Asia, America, Africa and Australia, and found that people living in areas with a greater diversity of infectious disease (and thus a higher risk of contagion from outsiders) tend to have smaller ‘social ranges’: on average, they live their lives across smaller areas. And populations with smaller social ranges had more religious diversity.

Họ nghiên cứu 399 xã hội từ châu Á, châu Mỹ, châu Phi và Úc, và nhận ra rằng con người sống trong những khu vực với sự đa dạng lớn hơn về sự nhiễm bệnh (và do đó nguy cơ cao hơn về sự lây nhiễm từ người bên ngoài) có khuynh hướng thiết lập “phạm vi xã hội” nhỏ hơn: trung bình, họ sống cuộc đời của họ băng qua một những khu vực nhỏ hơn. Và dân số với phạm vi xã hội nhỏ hơn có nhiều sự đa dạng tôn giáo.

Fantastically baroque and socially costly – Xu hướng nghệ thuật Ba-rốc tuyệt vời và Tính xã hội tốn kém

It’s an intriguing observation. But as with all correlation studies, cause and effect are hard to untangle. One could equally argue that avoiding contact with other social groups simply prevents the spread of some cultural traits at the expense of others, and so merely preserves an intrinsic diversity that has a tendency to arise anywhere.

Đây là một quan sát thú vị. Tuy nhiên, như với tất cả các nghiên cứu tương quan, mối quan hệ nhân quả là khó có thể gỡ rối. Một người đều có thể tranh luận công bằng rằng việc tránh tiếp xúc với các nhóm xã hội khác chỉ đơn giản là ngăn chặn sự lây lan của một số đặc điểm văn hóa về các phí tổn của người khác, và do đó chỉ đơn thuần là bảo tồn một sự đa dạng nội tại có xu hướng xuất hiện bất cứ nơi nào.

This, indeed, is the basis of some theoretical models for how cultural exchange and transmission occurs⁴. Where opportunities for interaction are fewer, ‘island cultures’ are more likely to coexist rather than being consumed by a dominant one.

Thực sự, điều này là cơ sở của một số mô hình lý thuyết về cách thức trao đổi và truyền đạt văn hóa xuất hiện. Trường hợp các cơ hội giao tiếp được ít hơn, ‘các hòn đảo văn hóa” có nhiều khả năng cùng tồn tại hơn là được bị làm cho hao mòn bởi một hình thái văn hóa chi phối .

And the theory of Fincher and Thornhill tells us nothing about religion per se, other than its simple function of keeping ‘insiders’ and ‘outsiders’ apart.

Và các lý thuyết của Fincher và Thornhill không cho chúng ta biết gì về tôn giáo cho mỗi gia nhập, hơn là chức năng đơn giản của nó là giữ “nội bộ” và ‘bên ngoài’ tách bạch nhau.

In fact, compared with other ‘in-group’ markers such as family names or styles of art and music, religion is a fantastically baroque and socially costly means of separating friend from presumed foe. As ethnic conflicts have long proved, humans are remarkably and fatefully adept at identifying the smallest signs of difference.

Thực chất, so sánh với vật đánh dấu “trong nhóm” khác như là các họ tên người hoặc phong cách hội họa và âm nhạc, tôn giáo là một phương tiện có xu hướng nghệ thuật Baroc tuyệt vời và tính xã hội tốn kém về chia cắt bạn bè từ kẻ thù giả định

What we have here, then, is very far from a theory of how and why religions arise and spread. But it does suggest that there are hidden biological influences on the dynamics of cultural diversification. It is also a useful reminder that religion is not so much a personal belief as, in Durkheim’s words, a ‘social fact’.

Những gì chúng tôi có ở đây, sau đó, rất xa từ một lý thuyết về cách thức và lý do tại sao các tôn giáo phát sinh và truyền bá. Nhưng nó cho thấy rằng có sự ảnh hưởng sinh học ẩn tàng phương diện năng động của đa dạng văn hóa. Nó cũng là một lời nhắc nhở hữu ích rằng tôn giáo không phải là quá nhiều niềm tin cá nhân, nói cách của Durkheim, “thực tế xã hội”.

References – Tham khảo

• 1. Fincher, C. L. & Thornhill, R. Proc. R. Soc. B doi:10.1098/rspb.2008.0688 (2008).
  2. Wilson, D. S. Darwin’s Cathedral: Evolution, Religion, and the Nature of Society(Univ. Chicago Press, 2002).
  3. Fincher, C. L. & Thornhill, R. Oikos doi:10.1111/j.0030-1299.2008.16684.x (2008).
  4. Axelrod, R. J. Conflict Resolut. 41, 203–226 (1997).

Bài gốc từ trang http://www.nature.com/news/2008/080801/full/news.2008.990.html

Giới thiệu: Khoa học bắt đầu bằng giả thiết. Đôi khi là giả thiết rất thần bí. Sau đó, khoa học cảm thấy bất an về các sự kiện thần bí đó để tiếp tục sự khám phá của mình để xây dựng một hệ tri thức có thể lý giải và chứng minh bằng thực nghiệm có tính vật chất. Đó chính là sứ mạng của khoa học, của người làm khoa học. Khoa học phá vỡ thế giới thần bí của tư duy, nhưng không phá vỡ tư duy về sự thần bí. Bởi lẽ Thượng đế là người đặt để cho vũ trụ và sự vận hành của nó vượt qua tầm nhận thức nhất thời của con người. Do vậy, nghiên cứu khoa học cũng là cách mà con người nhận ra quyền năng của đấng Tạo Hóa.

Khi đối diện với những bài như thế này, việc dịch sát nghĩa là vô cùng khó khăn. Nên mục đích đơn giản của bài dịch là mở rộng một ít về kiến thức khoa học, một ít từ vựng và cách viết văn tiếng Anh ngày nay trên các báo chí nước ngoài. Điều đó sẽ kiến tạo “common sense” với nhịp thời đại. Cái cuối cùng còn lại của việc làm này là hình ảnh thế giới con người với từng mỗi hoạt động tư duy của nó!

Tựa bài báo là một cái ngộ. Dịch bài này là cái ngộ thứ hai. Nhưng hy vọng mọi người sẽ nhìn ra cái gì đó của riêng mình thay vì mấy cái ngộ ngộ này! Mời mọi người đọc tiếp bằng cách nhấn chuột vào đây >>

—————————————————————————————————————————————————————————————-

SCIENTISTS are not, in their own imaginations anyway, much given to myths. There is one mythical beast, though, that has haunted physics for almost 150 years. In 1867 James Clerk Maxwell, a British researcher, wondered if you could extract useful energy from thin air¹, in apparent contradiction to the second law of thermodynamics. He posited the existence of an all-seeing homunculus² that might do so—a homunculus that was almost instantly dubbed “Maxwell’s demon”.

Dù bất cứ trí tưởng nào của các nhà khoa học, họ không đặt nhiều sự quan tâm đến huyền thoại. Có một con quái vật thần thoại, tuy nhiên, đã bị ám ảnh ngành vật lý trong gần 150 năm qua. Năm 1867, James Clerk Maxwell, một nhà nghiên cứu người Anh, tự hỏi nếu bạn có thể trích xuất năng lượng hữu ích từ hư không hay không, điều đó mâu thuẫn rõ ràng của định luật thứ hai của nhiệt động lực học. Ông thừa nhận sự tồn tại của một người-tí hon-thấy-tất-cả có thể làm như vậy – một người tí hon rằng đã gần như ngay lập tức được gọi là “con quỷ Maxwell”.

The second law³, one of the most famous in physics, states that order cannot come about spontaneously. Work must be done to create it, and that work (in the technical, physical sense of measurable amounts of energy moving things around) is converted into heat in the process. Since heat is, at bottom, the disorderly movement of molecules, the order created by the work done is more than counterbalanced by the molecular disorder of the newly liberated heat.

Định luật thứ hai, một trong những định luật nổi tiếng trong vật lý, cho rằng trật tự không thể xảy ra một cách tự nhiên. Công việc phải được thực hiện để tạo ra nó, và công việc đó (theo nghĩa vật lý, kỹ thuật về định lượng năng lượng chuyển động mọi vật đây đó) được chuyển thành nhiệt trong quá trình này. Vì nhiệt là, ở ý nghĩa cơ bản nhất, sự chuyển động hỗn loạn của các phân tử, trật tự được tạo ra bởi những việc đã làm được nhiều hơn việc làm cho cân bằng do rối loạn phân tử của nhiệt vừa được giải phóng.

Maxwell’s demon, however, overcomes that. The homunculus in Maxwell’s original thought experiment could sort the molecules of air found in two connected boxes according to their velocities. It controlled a trap door between the boxes and allowed only fast-moving (ie, hot) molecules through in one direction and only slow-moving (ie, cold) ones through in the other. When the molecules had been thoroughly sorted in this way the temperature difference between the boxes could, so the theory went, be employed to do useful work in the way that the hot and cold parts of a steam engine do.

Con quỷ của Maxwell, tuy nhiên, vượt qua điều đó. Các người tí hon trong thử nghiệm suy nghĩ lúc ban đầu của Maxwell có thể sắp xếp các phân tử không khí được tìm thấy trong hai hộp kết nối theo vận tốc của họ. Nó kiểm soát một cánh cửa có bẫy giữa các hộp và cho phép chỉ những phân tử chuyển động nhanh (ví dụ, nóng) thông qua theo một hướng và chỉ những phân tử di chuyển chậm (ví dụ, lạnh) thông qua hướng khác. Khi các phân tử đã được triệt để sắp xếp theo cách này, sự khác biệt nhiệt độ giữa các hộp có thể được sử dụng để làm công việc hữu ích trong cách mà các bộ phận nóng và lạnh của một động cơ hơi nước hoạt động

The search for real physical systems that behave like Maxwell’s demon has gone on ever since. In 1929, though, Leo Szilard, a Hungarian physicist, added a wrinkle. He realised that Maxwell had failed to consider the energy which the demon would require to decide whether a molecule was moving fast or slowly. This binary decision is equivalent to one bit of information. Storing this bit, so that it can be acted on, requires energy. Szilard calculated that at room temperature one bit of information must take at least three thousand-billion-billionths of a joule of work to store. Not a huge amount, but enough to balance the equations and restore the laws of thermodynamics to their pristine state.

Việc tìm kiếm các hệ thống thực vật lý hành xử giống như con quỷ Maxwell đã đi vào từ bao giờ. Năm 1929, dù vậy, Leo Szilard, một nhà vật lý người Hungary, thêm một nếp nhăn. Ông nhận ra rằng Maxwell đã thất bại khi xem xét năng lượng mà các con quỷ sẽ yêu cầu để ra quyết định xem một phân tử được di chuyển nhanh hay chậm. Quyết định nhị phân này tương đương với một bit thông tin. Lưu trữ bit này, để nó có thể được tác động lên, đòi hỏi năng lượng. Szilard đã tính toán rằng tại một nhiệt độ phòng một bit thông tin phải mất ít nhất ba nghìn tỷ tỷ của một jun của công việc để lưu trữ. Không phải là một con số lớn, nhưng đủ để cân bằng phương trình và khôi phục lại các định luật nhiệt động lực học để trạng thái nguyên sơ của chúng.

Szilard’s observation had an interesting implication, which was that information is, itself, a type of energy—an observation somewhat analogous to Einstein’s, 24 years earlier, that mass⁴ is a type of energy. Only now, however, has a team of physicists, led by Shoichi Toyabe of Chuo University in Tokyo, been able to prove Szilard’s principle of information/energy equivalence by building a working example of Maxwell’s demon. They describe their experiment⁵ in Nature Physics.

Quan sát của Szilard đã có một ẩn ý thú vị, đó là bản thân thông tin là một loại năng lượng – một sự quan sát một phần nào tương tự như của Einstein, 24 năm trước đó, phát biểu rằng mà khối lượng là một loại năng lượng. Tuy nhiên, chỉ bây giờ có một đội ngũ các nhà vật lý, được hướng dẫn bởi Shoichi Toyabe của Đại học Chuo ở Tokyo, đã có thể chứng minh nguyên tắc của Szilard về thông tin/năng lượng tương đương bằng cách xây dựng một thí nghiệm mẫu về của con quỷ Maxwell. Họ mô tả thí nghiệm của họ trong tạp chí Nature Physics.

Rather than sort air molecules into boxes, Dr Tyabe and his colleagues used an object composed of two linked polystyrene⁶ beads, each 287 billionths of a metre across⁷, immersed in a liquid. One of the beads was pinned to a glass surface so that as it spun the other rotated around it. This minuscule rotor wiggled clockwise or anticlockwise as molecules bumped into it from one side or the other. An electrical field was then used to apply torque to the rotor, making it harder for the system to spin anticlockwise than clockwise.

Thay vì phân tử không khí sắp xếp vào trong các cái hộp, tiến sĩ Tyabe và các đồng nghiệp đã sử dụng một vật thể gồm hai chuỗi hạt polystyrene liên kết lại với nhau, cứ mỗi một mét bắt chéo nhau ở hạt thứ 287 tỷ, được ngâm trong chất lỏng. Một trong những chuỗi hạt được gắn vào một bề mặt kính để khi nó quay thì cái còn lại quay xung quanh nó. Rotor nhỏ này hoặc lắc lư theo chiều kim đồng hồ hoặc ngược lại như các phân tử va đập vào nó từ bên này hoặc bên kia. Điện trường sau đó đã được sử dụng để áp dụng mô-men xoắn cho các cánh quạt, khiến cho một hệ thống quay ngược chiều kim đồng hồ khó hơn thuận chiều kim đồng hồ.

Dr Toyabe likens the system to a ball on a spiral staircase. All other things being equal, when the ball receives a jolt of energy, it is more likely to drop down a step than to pop up one. If, however, every time it pops up, a block is inserted by a version of Maxwell’s demon to stop it falling down again, the ball will gradually make its way up the staircase, storing potential energy as it goes. This can be turned into work by letting it fall down the staircase once again—an analogy of using the movement of hot and cold gases to do work in Maxwell’s original thought experiment.

Tiến sĩ Toyabe làm cho hệ thống giống như là một quả bóng trên một cầu thang xoắn ốc. Tất cả những thứ khác là như nhau, khi quả bóng sẽ nhận được một cú lắc về năng lượng, nó có nhiều khả năng thả xuống một bước hơn là bước lên. Tuy nhiên, nếu mỗi khi nó bật lên, một khối được chèn bởi một phiên bản của con quỷ Maxwell để ngăn chặn nó rơi xuống một lần nữa, bóng sẽ dần dần thực hiện theo cách của mình lên chiếc cầu thang, lưu trữ năng lượng tiềm năng khi nó di chuyển. Điều này có thể được chuyển sang hoạt động bằng cách để cho nó rơi xuống cầu thang một lần nữa – tương tự việc dùng các chuyển động của khí nóng và lạnh để làm công việc trong thử nghiệm suy nghĩ ban đầu của Maxwell.

In Dr Toyabe’s experiment, the jolt that moved the bead came from molecules in the liquid buffeting it at random. However, because of the clockwise torque, the rotor was much less likely want to budge anticlockwise (equivalent to the ball’s popping up the staircase) than clockwise (equivalent to its falling down). Whenever it did move anticlockwise, though, that movement was detected by a camera: the demon’s eye, as it were. This was connected to a computer, which tweaked the electric field⁸ so as to lock in the corresponding energy gain, storing information as it did so. The ball was thus on a one-way trip up, to use Dr Toyabe’s analogy, the staircase.

Trong thí nghiệm của Tiến sĩ Toyabe, sự lắc bật, cái mà đã chuyển dời chuỗi hạt được tạo bởi các phân tử trong chất lỏng, rung lắc nó một cách ngẫu nhiên. Tuy nhiên, vì mô-men xoắn theo chiều kim đồng hồ, nên rotor đã nhiều ít gần như muốn nhúc nhích ngược (tương đương với bóng tưng lên cầu thang) so với chiều kim đồng hồ (tương đương đi xuống của nó). Bất cứ khi nào nó di chuyển ngược chiều kim đồng hồ chuyển động đó được phát hiện bởi máy ảnh: mắt của con quỷ khi nó ở đó. Điều này đã được kết nối với một máy tính, trong đó tinh chỉnh điện trường để khóa trong đạt được năng lượng tương ứng, lưu trữ thông tin như nó đã làm như vậy. Những quả bóng được như vậy trên một chuyến đi một chiều lên các cầu thang, dùng cách suy diễn của Tiến sĩ Toyabe.

The experiment was precise enough to permit the researchers to calculate that about 28% of the energy stored as information on the beads’ movements was converted into the mini-rotor’s potential energy, confirming a prediction made in 1997 by Christopher Jarzynski, a statistical chemist at the University of Maryland. In other words, Dr Toyabe’s information-to-work engine was 28% efficient. That does not, of course, take into account the vast array of external apparatus needed to perform the trick. But the point has been proved. Information is, indeed, energy.

Thí nghiệm chính xác đủ để cho phép các nhà nghiên cứu tính toán rằng khoảng 28% năng lượng được lưu trữ như thông tin về chuyển động của hạt đã được chuyển đổi thành năng lượng tiềm năng của mini-rotor, xác nhận một dự báo được thực hiện vào năm 1997 bởi Christopher Jarzynski, một nhà hóa học thống kê ở Đại học Maryland. Nói cách khác, động cơ từ-thông-tin-đến-hoạt-động của Tiến sĩ Toyabe được 28% hiệu quả. Tất nhiên, điều đó không có tính đến các mảng rộng lớn của bộ máy bên ngoài cần thiết để thực hiện cuộc chơi. Nhưng quan điểm đã được chứng minh. Thông tin quả thực là năng lượng.

By a curious coincidence it was Szilard who drafted a letter to President Franklin Roosevelt that Einstein then signed and which set in motion the process of building that ultimate converter of mass into energy, the atomic bomb. Converting data into energy sounds a lot less threatening. But you never know.

Bằng một sự trùng hợp kỳ lạ, đó là Szilard đã soạn thảo một lá thư cho Tổng thống Franklin Roosevelt rằng Einstein sau đó đã ký kết và được khởi động quy trình xây dựng thiết bị cuối dùng để chuyển đổi khối lượng thành năng lượng, bom nguyên tử. Chuyển đổi dữ liệu thành ra năng lượng nghe ra giảm thiểu các mối đe dọa rất nhiều. Nhưng bạn không bao giờ biết.

Bài báo này được đăng trên trang The Economist

Tạm dịch và giới thiệu ngày 22-12-2010

Thanh Long

Bài dịch tham khảo chức năng dịch của Google, trang wikipedia, Tự điển Concise Oxford English, từ điển Babylon, từ điển Urban (web),….

Nhà lãnh đạo là những người làm đúng công việc. Nhà quản lý là những người làm việc đúng.

Giáo sư Warren G. Bennis

Lãnh đạo là nghệ thuật dùng người cho công việc mà nhà lãnh đạo muốn hoàn tất bởi vì người nhận nhiệm vụ muốn thực hiện nó.

Dwight D. Eisenhower

Từ “lãnh đạo” có thể mang đến cho tâm trí một loạt các hình ảnh. Ví dụ:

* Một sĩ quan quân đội, đang chỉ huy lực lượng ra mặt trận đối mặt với đối phương.

* Một nhà thám hiểm, đi cắt qua một con đường trong rừng rậm cho dẫn đường cho đồng nghiệp của ông để làm theo.

* Một nhà điều hành, đang phát triển chiến lược của Công ty để đối mặt với sự cạnh tranh trước mặt.

Các nhà lãnh đạo tự giúp chính mình và những người khác để làm những điều đúng. Họ đặt ra các phương hướng, xây dựng một tầm nhìn gây cảm hứng, và tạo ra một cái gì đó mới. Lãnh đạo là việc lập ra bản đồ để chỉ ra nơi mà bạn cần phải đi đến ” chiến thắng” với vai trò là một nhóm hoặc một tổ chức. Lãnh đạo là năng động, sôi động, và truyền cảm hứng.

Tuy nhiên, trong khi các nhà lãnh đạo thiết lập phương hướng, họ cũng phải sử dụng kỹ năng quản lý để hướng dẫn đội tuyển của họ đến đích đúng một cách trơn tru và hiệu quả.

Trong bài này, chúng tôi sẽ tập trung vào quá trình lãnh đạo. Đặc biệt, chúng tôi sẽ thảo luận về mô hình “lãnh đạo thay đổi”. Mô hình này nhấn mạnh tư duy nhìn xa trông rộng và mang lại sự thay đổi, thay vì quy trình quản lý mà chỉ được thiết kế để duy trì hiệu suất hiện hành.

Lưu ý:

Lãnh đạo các phương tiện khác nhau đối với những người khác nhau trên thế giới, và những thứ khác nhau trong các tình huống khác nhau. Ví dụ, nó có thể liên quan đến lãnh đạo cộng đồng, lãnh đạo tôn giáo, lãnh đạo chính trị, và lãnh đạo của nhóm vận động tranh cử. Bài viết này tập trung vào các mô hình phương Tây về lãnh đạo cá nhân, và liên quan đến lãnh đạo nơi làm việc hơn là các loại khác.

Lãnh đạo: Định nghĩa

Theo lý thuyết về lãnh đạo biến đổi, một nhà lãnh đạo hiệu quả là một người thực hiện các việc sau đây:
1. Tạo ra một tầm nhìn gây được cảm hứng của tương lai.
2. Thúc đẩy và truyền cảm hứng cho nhân viên tham gia với tầm nhìn đó.
3. Quản lý việc truyền bá các tầm nhìn.
4. Huấn luyện viên và xây dựng một đội ngũ, để nó có hiệu quả hơn đạt được những tầm nhìn.
Lãnh đạo tập hợp các kỹ năng cần thiết để làm những việc này. Chúng ta sẽ xem xét từng yếu tố cụ thể hơn.

1. Tạo ra một tầm nhìn truyền cảm hứng của tương lai

Trong kinh doanh, tầm nhìn một là một mô tả thực tế, thuyết phục và “trường hợp điển hình” gây thu hút về nơi bạn muốn đến được ở tương lai. Tầm nhìn cung cấp phương hướng, các mức độ ưu tiên, và cung cấp các mốc đánh dấu, để bạn có thể nói rằng bạn đã đạt được những gì bạn muốn đạt được.

Để tạo ra một tầm nhìn, các nhà lãnh đạo tập trung vào thế mạnh của một tổ chức bằng cách sử dụng các công cụ như Porter’s Five Forces, PEST Analysis, USP Analysis, Core Competence Analysis, SWOT Analysis để phân tích tình hình hiện tại của họ. Họ nghĩ về cách ngành công nghiệp của họ có khả năng phát triển, và làm thế nào đối thủ cạnh tranh của họ có khả năng ứng xử. Họ xem làm thế nào họ có thể đổi mới thành công, và hình dạng doanh nghiệp của họ và các chiến lược của họ để thành công trong thị trường tương lai. Và họ kiểm tra tầm nhìn của họ với các nghiên cứu thị trường thích hợp, và bằng cách đánh giá các rủi ro chính bằng cách sử dụng các kỹ thuật như Scenario Analysis.

Vì vậy, lãnh đạo là chủ động – giải quyết vấn đề, nhìn về phía trước, và không được hài lòng với những thứ như là họ đang có.

Một khi họ đã phát triển tầm nhìn, các nhà lãnh đạo phải làm cho chúng hấp dẫn và thuyết phục. Một tầm nhìn hấp dẫn là cái mà người có thể nhìn thấy, cảm nhận, hiểu, và đi theo được. Các nhà lãnh đạo hiệu quả cung cấp một bức tranh phong phú về những gì trong tương lai sẽ có như tầm nhìn của họ đã được hiện thực hóa. Họ nói chuyện, và giải thích tầm nhìn của họ trong cách mà mọi người có thể liên quan đến.

Tại đây, lãnh đạo kết hợp các khía cạnh phân tích của tầm nhìn với niềm đam mê của những giá trị chung, tạo ra một cái gì đó thực sự có ý nghĩa cho những người đi theo.

2. Thúc đẩy và truyền cảm hứng cho nhân viên tham gia với tầm nhìn đó.

Một tầm nhìn hấp dẫn cung cấp nền tảng cho nhà lãnh đạo. Nhưng đó là khả năng của nhà lãnh đạo về việc thúc đẩy và truyền cảm hứng cho những người mà sẽ giúp họ cung cấp tầm nhìn đó.

Ví dụ như khi bạn bắt đầu một dự án mới, có thể bạn có nhiều nhiệt tâm đối với nó, do thế mà thường thì rất dễ hổ trợ người trưởng dự án đó ngay từ lúc ban đầu. Tuy nhiên, có thể sẽ khó khăn hơn để tìm cách giữ cho tầm nhìn tồn tại và còn hứng khởi sau khi lòng nhiệt thành đang dần dần mờ đi, đặc biệt nếu nhóm hoặc tổ chức cần thay đổi rõ ràng trong cách họ thực hiện công việc. Nhà lãnh đạo nhận ra việc này và họ sẽ làm việc hết sức trên những cơ sở liên tục để kết nối nhu cầu, mục tiêu và nguyện vọng của từng người.

Một trong những chìa khóa phương pháp là thông qua lý thuyết về hy vọng. Nhà lãnh đạo hiệu quả liên kết hai mong đợi khác nhau:

• Mong đợi việc làm tận tụy dẫn đến kết quả tốt.
• Mong đợi những kết quả tốt dẫn đến sự phần thưởng hấp dẫn hay những sự khích lệ.

Việc này sẽ thúc đẩy người ta làm việc chăm chỉ để đạt những thành công, bởi họ mong được thưởng thức những phần thưởng, cả bên trong lẫn bên ngoài như là một hệ quả.

Một cách tiếp cận khác là nhắc lại tầm nhìn với những lợi ích mà nó sẽ mang lại những lợi ích cho khách hàng của đội, nhóm, và tận dụng những cơ hội thường xuyên để liên hệ với tầm nhìn theo một cách hấp dẫn.
Điều đặc biệt hữu ích ở đây là ở chổ nhà lãnh đạo có năng lực chuyên nghiệp. Người ta ngưỡng mộ và tin tưởng vào những nhà lãnh đạo này vì họ là chuyên gia về những gì họ làm. Họ có sự tín nhiệm; và họ thâu tóm được quyền để yêu cầu mọi người lắng nghe họ, làm theo họ. Điều này làm cho dễ dàng hơn để những nhà lãnh đạo thúc đẩy và truyền cảm hứng cho mọi người mà họ dẫn lối.

Những nhà lãnh đạo cũng có thể thúc đẩy và ảnh hưởng mọi người thông qua sự thu hút và sự thỉnh cầu tự nhiên, và thông qua những nguồn năng lực khác, như năng lực trả thưởng hoặc phân công trách nhiệm cho mọi người. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo giỏi không dựa trên những loại năng lực này để thúc đẩy và truyền cảm hứng cho người khác.

3. Quản lý việc truyền bá các tầm nhìn.

Đây là địa hạt của lãnh đạo có liên quan đến quản lý. Theo mô hình lãnh đạo tình huống của Hersey-Blanchard, có lúc để nói, có lúc để bán, có lúc để tham gia và có lúc để điều phối, ủy quyền. Việc biết cách tiếp cận nào bạn cần dùng, và khi nào bạn cần nó, là chìa khóa của lãnh đạo hiệu quả.

Những nhà lãnh đạo phải chắc chắn rằng công việc yêu cầu để truyền bá tầm nhìn được quản lý hợp lý – dù do chính họ hay do những nhà quản lý chuyên môn hay nhóm các nhà quản lý mà nhà lãnh đạo đã ủy quyền trách nhiệm này – và họ cần chắc chắc rằng tầm nhìn của họ được truyền bá một cách thành công.
Để làm được điều này, những thành viên của nhóm cần thực hiện các mục tiêu có liên hệ đến tầm nhìn chung của nhóm. Bài viết về Quản Lý Hiệu Suất và các Tiêu Chí (Performance Management and KPIs) giải thích một cách để thực hiện điều này, và phần Quản lý Dự Án giải thích phần khác. Và, đối với việc quản lý truyền bá tầm nhìn ngày qua ngày, cách tiếp cận của Quản lý Vòng Ngoài (Management By Wandering Around – MBWA) sẽ giúp đảm bảo rằng điều gì nên diễn ra và thực sự diễn ra.
Nhà lãnh đạo cũng cần đảm bảo họ quản lý thay đổi một cách hiệu quả. Điều này sẽ chắc chắc rằng bất cứ thay đổi nào được yêu cầu để truyền bá tầm nhìn đều được triển khai trơn tru và hoàn hảo, với sự hổ trợ và ủng hộ hoàn toàn từ phần đông những người ảnh hưởng.

4. Huấn luyện viên và xây dựng một đội ngũ, để nó có hiệu quả hơn đạt được những tầm nhìn.

Phát triển cá nhân và phát triển đội nhóm là những công việc quan trọng triển khai bởi những nhà lãnh đạo chuyển hóa. Để phát triển một nhóm, trước hết nhà lãnh đạo phải hiểu động lực nhóm. Một vài mô hình thiết kế tốt và phổ biến mô tả điều này như Vai Trò Nhóm của Belbin’s, và lý thuyết định hình, bão tố, chuẩn hóa và hành động của Bruce Tuckman.

Một nhà lãnh đạo sẽ chắc chắc sau đó rằng các thành viên của nhóm có những kỹ năng cần thiết và khả năng để thực hiện công việc của họ để đạt được tầm nhìn. Họ làm điều này bởi những phản hồi cho đi và nhận về thông thường, và bởi việc đào tạo và huấn luyện con người để tăng cường hiệu suất từng thành viên cũng như cả nhóm.

Lãnh đạo cũng bao gồm việc tìm kiếm lãnh đạo tiềm năng ở những người khác. Bằng cách phát triển kỹ năng lãnh đạo trong nhóm, bạn tạo một môi trường nơi bạn có thể tiếp tục thành công trong một quá trình dài. Và đó là thước đo đúng đắng của kỹ năng lãnh đạo tuyệt vời.

Kết luận

Lãnh đạo có thể khó mà định nghĩa và nó có ý nghĩa khác nhau với từng người.

Trong mô hình lãnh đạo chuyển hóa, nhà lãnh đạo xây dựng hướng đi và giúp bản thân học và người khác thực hiện đúng việc và tiến về phía trước. Để làm được điều này, họ tạo ra tầm nhìn truyền được cảm hứng, và sau đó thúc đẩy và truyền cảm hứng cho người khác để đạt được tầm nhìn đó. Họ cũng quản lý sự truyền bá tầm nhìn đó, gián tiếp cũng như trực tiếp, và xây dựng và huấn luyện nhóm của họ để khiến họ mạnh hơn.

Lãnh đạo hiệu quả là tất cả những vấn đề này – và nó thật là hứng khởi để là một phần của chuyến đi này.

Tham khảo bản tiếng Anh

What is Leadership?

“Leaders are people who do the right thing; managers are people who do things right.“
– Professor Warren G. Bennis

“Leadership is the art of getting someone else to do something you want done because he wants to do it.”
– Dwight D. Eisenhower

The word “leadership” can bring to mind a variety of images. For example:

• An army officer, charging forward to meet the enemy.
• An explorer, cutting a path through the jungle for the rest of his party to follow.
• An executive, developing her company’s strategy to remain ahead of the competition.

Leaders help themselves and others to do the right things. They set direction, build an inspiring vision, and create something new. Leadership is about mapping out where you need to go to “win” as a team or an organization. Leadership is dynamic, vibrant, and inspiring.

Yet, while leaders set the direction, they must also use management skills to guide their team to the right destination in a smooth and efficient way.

In this article, we’ll focus on the process of leadership. In particular, we’ll discuss the “transformational leadership” model. This model highlights visionary thinking and bringing about change, instead of management processes that are only designed to maintain current performance.

Leadership: A Definition

According to the idea of transformational leadership, an effective leader is a person who does the following:

1. Creates an inspiring vision of the future.
2. Motivates and inspires people to engage with that vision.
3. Manages delivery of the vision.
4. Coaches and builds a team, so that it is more effective at achieving the vision.

Leadership brings together the skills needed to do these things. We’ll look at each element in more detail.

1. Creating an Inspiring Vision of the Future

   In business, a vision is a realistic, convincing and attractive “best case” depiction of where you want to be in the future. Vision provides direction, sets priorities, and provides a marker, so that you can tell that you’ve achieved what you wanted to achieve.

   To create a vision, leaders focus on an organization’s strengths by using tools such as Porter’s Five Forces, PEST Analysis, USP Analysis, Core Competence Analysis and SWOT Analysis to analyze their current situation. They think about how their industry is likely to evolve, and how their competitors are likely to behave. They look at how they can innovate successfully, and shape their businesses and their strategies to succeed in future marketplaces. And they test their visions with appropriate market research, and by assessing key risks using techniques such as Scenario Analysis.

   Therefore, leadership is proactive – problem solving, looking ahead, and not being satisfied with things as they are.

   Once they have developed their visions, leaders must make them compelling and convincing. A compelling vision is one that people can see, feel, understand, and embrace. Effective leaders provide a rich picture of what the future will look like when their visions have been realized. They tell stories, and explain their visions in ways that everyone can relate to.

   Here, leadership combines the analytical side of the vision with the passion of shared values, creating something really meaningful to the people being led.

2. Motivating and Inspiring People

   A compelling vision provides the foundation for leadership. But it’s the leader’s ability to motivate and inspire people that will help them deliver that vision.

   For example, when you start a new project, you will probably have lots of enthusiasm for it, so it’s usually easy to support the project’s leader at the beginning. However, it can be difficult to find ways to keep the vision alive and inspirational, after the initial enthusiasm fades, especially if the team or organization needs to make significant changes in the way that they do things. Leaders recognize this, and they work hard on an ongoing basis to connect their vision with people’s individual needs, goals, and aspirations.

   One of the key ways they do this is through Expectancy Theory. Effective leaders link together two different expectations:

   1. The expectation that hard work leads to good results.
   2. The expectation that good results lead to attractive rewards or incentives.

   This motivates people to work hard to achieve success, because they expect to enjoy rewards – both intrinsic and extrinsic – as a result.

   Other approaches include restating the vision in terms of the benefits it will bring to the team’s customers, and taking frequent opportunities to communicate the vision in an attractive and engaging way.

   What’s particularly helpful here is where leaders have expert power. People admire and believe in these leaders because they are expert in what they do. They have credibility, and they’ve earned the right to ask people to listen to them, and follow them. This makes it much easier for these leaders to motivate and inspire the people they lead.

   Leaders can also motivate and influence people through their natural charisma and appeal, and through other sources of power, such as the power to pay bonuses or assign tasks to people. However, good leaders don’t rely on these types of power to motivate and inspire others.

3. Managing Delivery of the Vision

   This is the area of leadership that relates to management. According to the Hersey-Blanchard Situational Leadership Model, there is a time to tell, a time to sell, a time to participate, and a time to delegate. Knowing which approach you need to use, and when you need it, is key to effective leadership.

   Leaders must ensure that the work required to deliver the vision is properly managed – either by themselves, or by a dedicated manager or team of managers to whom the leader delegates this responsibility – and they need to ensure that their vision is delivered successfully.

   To do this, team members need performance goals that are linked to the team’s overall vision. Our article on Performance Management and KPIs (Key Performance Indicators) explains one way of doing this, and our Project Management section explains another. And, for day-to-day management of delivering the vision, the Management By Wandering Around (MBWA) approach will help to ensure that what should happen, really happens.

   Leaders also need to make sure they manage change effectively. This will ensure that any changes required to deliver the vision are implemented smoothly and thoroughly, with support and full backing from the majority of people affected.

4. Coaching and Building a Team to Achieve the Vision

   Individual and team development are important activities carried out by transformational leaders. To develop a team, leaders must first understand team dynamics. Several well-established and popular models describe this, such as Belbin’s Team Roles approach, and Bruce Tuckman’s Forming, Storming, Norming, and Performing theory.

   A leader will then ensure that team members have the necessary skills and abilities to do their job and achieve the vision. They do this by giving and receiving feedback regularly, and by training and coaching people to improve individual and team performance.

   Leadership also includes looking for leadership potential in others. By developing leadership skills within your team, you create an environment where you can continue success in the long term. And that’s a true measure of great leadership.

Note: The words “leader” and “leadership” are often used incorrectly to describe people who are actually “managing.” These individuals may be highly skilled, good at their jobs, and valuable to their organizations – but that just makes them excellent managers, not leaders. So, be careful how you use the terms, and don’t assume that people with “leader” in their job titles, people who describe themselves as “leaders,” or even groups called “leadership teams,” are actually leading. A particular danger in these situations is that people or organizations that are being managed by such an individual or group think they’re being led; but they’re not. There may actually be no leadership at all, with no one setting a vision and no one being inspired. This can cause serious problems in the long term.

Key Points

Leadership can be hard to define and it means different things to different people.

In the transformational leadership model, leaders set direction and help themselves and others to do the right thing to move forward. To do this they create an inspiring vision, and then motivate and inspire others to reach that vision. They also manage delivery of the vision, either directly or indirectly, and build and coach their teams to make them ever stronger.

Effective leadership is about all of this – and it’s exciting to be part of this journey!



Trong suốt thời gian một năm của chương trình Kinh Dịch Căn Bản tại Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý Đại Đạo, các bài học dần dần đi từ hình ảnh bên ngoài vào bên trong nội dung sâu sắc của tư tưởng Dịch. Cho đến bài Trùng Quái, một suy nghĩ chợt xuất hiện trong đầu. Suy nghĩ đó tự hỏi rằng vậy sợi chỉ tư tưởng xuyên suốt và nối liền từ những nét đơn giản như một vạch liền, một vạch đứt đến Bát Quái Đồ rồi tuần tự đến Lục Thập Tứ Quái Đồ là gì? Câu hỏi ấy như một công án không thể hoàn chỉnh ngay một câu trả lời dút khoát. Nghi vấn ấy được trả lời tương đối qua những cảm nhận ban đầu về con đường tu học của người tín đồ Cao Đài thông qua quá trình chuyển hóa từ Bát Quái Đồ đến Lục Thập Tứ Quái Đồ được trình bày tuần tự tiếp sau.

1. Từ Bát Quái Đồ:

Bát Quái Đồ được hình thành từ những đơn quái (quẻ) bao gồm: Càn, Đoài, Ly, Tốn, Chấn, Khảm, Cấn, Khôn. Mỗi đơn quái bao gồm ba vạch. Tùy theo trật tự âm dương mà hình thành một quái tượng trưng cho các hiện tượng thiên nhiên.

Trong đơn quái, luận về tam tài thì mỗi một tài là một vạch. Vạch dưới cùng là tài Địa, vạch ở vị trí giữa là tài Nhân và vạch ở vị trí cao nhất là tài Thiên. Vì rằng mỗi tài là 1 vạch nên thể hiện một sự nhất quán. Tam tài nhất quán nên quái có tính thống nhất.

Luận về Trung Chính, việc xét hào có Trung, Chính hay không cũng khá đơn giản. Hào Trung chỉ một hào ở vị trí giữa, nên biết được quái Trung hay không thực là không khó. Hào Chính hay không cũng chỉ 2 hào còn lại.

Tám quái đơn này lại được xếp đặt theo 2 cách khác nhau để hình thành nên Bát Quái Tiên Thiên Đồ và Bát Quái Hậu Thiên Đồ.

Với Bát Quái Tiên Thiên Đồ, tám quái được sắp theo một quy luật âm dương tiêu trưởng. Sự vận hành của tám đơn quái trong Bát Quái Tiên Thiên theo trật tự từ Càn đến Khôn: Càn, Đoài, Ly, Tốn, Chấn, Khảm, Cấn, Khôn. Bát Quái Tiên Thiên có trật tự như thế là cách giải thích về vũ trụ tự nhiên cũng như sự biến hóa trong đạo tự nhiên. Như hai quẻ Càn và Khôn nằm trên và dưới, phân định rõ ràng như hình ảnh trời và đất của thiên nhiên. Giữa khoảng trời và đất là các yếu tố tự nhiên khác làm thành một hệ thống luân chuyển năng lực vũ trụ: đầm trạch, lửa, gió, sấm sét, nước, núi non.

Với Bát Quái Hậu Thiên Đồ, tám quái được sắp theo nguyên tắc khác với Bát Quái Tiên Thiên Đồ. Sự vận hành của tám đơn quái trong Bát Quái Hậu Thiên theo một trật tự rất khác từ Càn đến Đoài: Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài. Trật tự đó nếu nhìn trên Bát Quái Dịch Đồ sẽ tạo nên một đường tròn khép kín. Có thể thấy, Bát Quái Hậu Thiên phản ánh một chu trình liên tục trong đạo tự nhiên. Trong đó, phải kể đến hai quẻ Ly và Khảm đã thay hai quẻ Càn-Khôn ở trục chính của Bát Quái Đồ. Trong phương cách tu luyện người tín đồ Cao Đài, thì phương ngôn “chiết Khảm điền Ly” là chủ đạo. Nếu căn cứ trên Dịch lý, thì nếu thực hành “chiết Khảm”, tức lấy “chất dương” của Khảm, để bổ sung cho “chất âm” của Ly thì Càn Khôn lại phân định rõ rệt như trong Bát Quái Tiên Thiên, tức là trở lại cái ban đầu, căn nguyên vậy.

H1. Đồ hình Bát Quái

Như vậy, thông qua hai đồ hình Bát Quái, tạm nhận định các ý nghĩa như sau:

• Bát Quái Đồ phản ánh khái quát quy luật vận động của đạo tự nhiên, vũ trụ.
• Bát Quái Đồ phản ánh quy luật cao nhất và căn cơ của con người – đạo pháp
• Bát Quái Đồ là hình ảnh lý tưởng và là sự hoàn hảo của đạo tự nhiên, vũ trụ. Gọi là lý tưởng vì là Bát Quái Đồ tượng trưng cho những quy luật cao nhất, bất biến trong vũ trụ và đạo tự nhiên.
• Từ đó, có thể xem Bát Quái Đồ là tiềm thể trong mối liên hệ triết lý với Lục Thập Tứ Quái Đồ.

2. Đến Lục Thập Tứ Quái Đồ:

Lục Thập Tứ Quái Đồ được hình thành nhờ vào 64 quái (quẻ). Sáu mươi bốn quẻ này có được là nhờ vào sự kết hợp của các quẻ đơn với nhau mà thành.

Trong Trùng quái (quẻ kép), luận về Tam Tài thì mỗi tài lúc này là hai vạch. Tài Địa là hào 1 và hào 2, tài Nhân là hào 3, hào 4 cuối cùng tài Thiên là hào 5, hào 6. Mỗi tài 2 hào, mỗi hào hai thể hoặc âm hoặc dương. Như vậy nếu so với Tam Tài trong đơn quái thì, tam tài trong trùng quái phức tạp hơn. Qua đó, cho thấy lý tam tài trong trùng quái sẽ linh hoạt thay đổi đa dạng hơn lý tam tài trong đơn quái.

Luận về Trung-Chính, do gồm hai đơn quái mà thành, nên trong trùng quái mỗi quẻ xét tính Trung-Chính có phần khó hơn. Do vậy, có thể nói luận về Trung-Chính trong trùng quái phức tạp hơn so với luận về Trung-Chính trong đơn quái.

Bên cạnh đó, riêng với trùng quái, còn có khái niệm nội quái và ngoại quái. Nội quái là một đơn quái nằm bên dưới của ngoại quái. Ngoại quái là một đơn quái khác nằm bên trên nội quái. Cả nội quái hay ngoại quái đều là thành tố trong một chỉnh thể và có những ảnh hưởng, tác động lẫn nhau để dẫn đến tính chất của một quẻ. Ví dụ như quẻ Thủy Hỏa Ký Tế (gọi tắt là quẻ Ký Tế). Trong quẻ Ký Tế, ngoại quái là Khảm (nước), nội quái là Ly (hỏa). Nước chảy xuống, lửa bốc lên hiệp nhau làm thành việc. Do đó quẻ được gọi là Ký Tế nghĩa là đã thành, đã xong.

Sáu mươi bốn trùng quái này cũng có 2 sự kết hợp theo 2 trình tự khác nhau mà tạo nên Lục Thập Tứ Quái Đồ theo đức Phục Hy, gọi là Phụ Hy Lục Thập Tứ Quái Đồ và Lục Thập Tứ Quái Đồ theo đức Văn Vương, gọi là Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Đồ.

Nếu Bát Quái Đồ là hình đồ phản ánh quy luật vận động của đạo tự nhiên thì Lục Thập Tứ Quái Đồ là hai đồ hình phản ánh quy luật vận động của đạo trong nhân sinh. Mỗi quẻ trong Lục Thập Tứ Quái là tượng trưng cho một tính chất của nhân sinh. Ví dụ như sau quẻ Càn là quẻ Quải, tức Trạch Thiên Quải. Quẻ này tượng cho hình ảnh nước vượt lên cao quá trời, ý nói có sức quyết liệt, nổ lực vô cùng. Hoặc như quẻ Thủy Lôi Truân, tượng cho hình ảnh có máy động dưới nước, ý nói nhìn thấy nước tràn đầy bên trên nhưng có khó khăn ngầm ẩn bên dưới đó.

Trên con đường tu thân luyện đạo của người tín đồ Cao Đài, việc suy niệm chu trình vận động của 64 quẻ theo dòng hậu thiên cũng cho thấy được những cách thực hành đạo pháp. Trong Đạo Học Chỉ Nam, chương 3: Đạo Pháp Nhất Đơn có viết: “Đạo Phục nhiệm mầu. Đạo Phục tức là Đông chí nhứt dương sanh. Mỗi người dầu mê đến đâu cũng có ngày phục lại, song vì người quá nghiêng theo dục lạc chìm nổi với bảy tình, lợi danh bưng bít, tài sắc ru ngủ không thấy được. Hoặc thấy được cũng không sao đem lại bản sơ; không được hườn phục nguyên đầu thì nó phải xuôi theo thế tục, nhơn tâm mà lậu tiết, soi phá hình hài, gây thêm tật bệnh”¹

Phục Hy Lục Thập Tứ Quái Phương Đồ                                  Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Phương Đồ

H2. Lục Thập Tứ Quái Phương Đồ

Xem xét hai đồ hình của Lục Thập Tứ Quái, để nhận ra những ý nghĩa sâu xa về đạo học. Trong Phục Hy Lục Thập Tứ Quái Phương Đồ, bắt đầu từ quẻ Bát Thuần Càn nơi gốc phải cuối cùng di chuyển lên phía trên theo cùng một cột, các quẻ biến hóa phần nội quái. Nếu di chuyển về bên trái theo cùng một hàng, các quẻ lại chỉ biến hóa phần ngoại quái mà thôi. Tương tự nếu bắt đầu quẻ Bát Thuần Cấn ở vị trí giao nhau của hàng hai từ phía dưới, và cột hai từ bên phải, di chuyển theo hai hướng lên hay xuống theo cùng hàng thì nội quái biến hóa, qua bên trái hay phải theo cùng hàng thì ngoại quái biến hóa. Theo cách đó, mọi sự thay đổi biến hóa rất tuần tự và ổn định. Nay nếu xét trên Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Phương Đồ, căn cứ trên quẻ Bát Thuần Càn đi về hai hướng sẽ không có sự liên tục và tuần tự biến hóa nữa. Các quẻ kép này biến hóa, thay đổi cả nội quái, ngoại quái trong cùng một lúc. Từ đó cho thấy, Phục Hy Phục Hy Lục Thập Tứ Quái Đồ phản ánh sự vận hành của đạo trong nhân sinh một cách tuần tự, căn bản và nề nếp. Còn sự vận hành của 64 quẻ trong Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Đồ theo một trình tự của nhân sinh, một trình tự của phức tạp, đa nguyên và biến hóa khôn lường của cõi nhị nguyên.

Đến đây, tạm đưa ra một vài ý nghĩa của Lục Thập Tứ Quái Đồ:

• Lục Thập Tứ Quái Đồ phản ánh khái quát quy luật vận động của đạo trong nhân sinh

• Lục Thập Tứ Quái Đồ phản ánh quy luật cao nhất trong con người về đạo pháp. Tuy nhiên, do các quẻ đi vào chi tiết và mô tả sự vận động, tính chất nên tư tưởng về đạo pháp trong Lục Thập Tứ Quái là rất cụ thể và gắn liền với thực tiễn tu học của hành giả.

• Lục Thập Tứ Quái Đồ là hình ảnh biến thiên của thực tại, của xã hội nhân sinh
• Từ đó Lục Thập Tứ Quái Đồ phản ảnh thực tại nên là hiện thực trong mối liên hệ triết lý với tiềm thể đạo học – Bát Quái Đồ.

3. Những Tương Đồng và Tương Quan của Bát Quái Đồ và Lục Thập Tứ Quái Đồ

Tương đồng

Không quá khó để nhận ra rằng cả Bát Quái và Lục Thập Tứ Quái đều xuất phát rất căn cơ từ Âm và Dương, cũng như các quy luật âm dương. Từ căn nguyên Thái Cực, hóa sinh lưỡng nghi là Âm và Dương đến sự tác hợp và biến hóa khôn cùng để kiến tạo nên đạo lý thuần chất của Bát Quái và sự phức tạp trong đạo lý nhân sinh thể hiện qua Lục Thập Tứ Quái.

Cả Bát Quái và Lục Thập Tứ Quái đều phản ánh những quy luật chung nhất, căn cơ nhất về đạo tự nhiên và nhân sinh. Dẫu là càng về sau, nhiều ý kiến, chú giải và luận giải chỉ tập trung vào Lục Thập Tứ Quái, mà chủ yếu là Văn Vương Lục Thập Tứ Quái, nhưng ý nghĩa căn cơ vẫn còn nằm trong Bát Quái. Vì Bát Quái là tư tưởng mộc mạc và phổ quát nhất về vũ trụ, đạo tự nhiên bằng sự đơn giản và thuần nhất trong tư tưởng của Bát Quái.

Khi các sự vật, hiện tượng có điểm tương đồng, chắc hẳn cũng có những tương quan nào đó!

Tương quan

Sự tương quan giữa Bát Quái và Lục Thập Tứ Quái thể hiện qua các mục như tương quan về đồ hình và quẻ, tương quan về các quẻ và tương quan về luật tắc.

Trong đồ hình, các quẻ của Bát Quái là những Tượng (images) thuần túy và sự vận động của các tượng đó phản ánh được sự vận động của đạo tự nhiên. Ví như Càn thì tượng trưng cho sự khinh thanh và cao vọi lấy Trời làm biểu tượng. Khôn tượng trưng cho sự trược, cái bên dưới, thấp, lấy Đất làm biểu tượng. Khảm tượng trưng cho sự trôi chảy, đi xuống, lấy Nước làm biểu tượng. Ly tượng trưng cho sự sáng, sức nóng, sự bốc lên, lấy Lửa làm biểu tượng. Cứ thế mỗi quẻ đều là tượng. Khi xem xét Lục Thập Tứ Quái, điểm nổi bật là một bộ các tính chất hay trạng thái của cuộc sống nhân sinh. Sáu mươi bốn quẻ là gần 64 trạng thái liên tục của nhân sinh. Ví dụ như quẻ Thủy Lôi Truân bàn về sự mới, cái mới sinh, đến quẻ Sơn Thủy Mông bàn về sự non yếu và còn mờ ảo chưa rõ ràng, rồi đến quẻ Thủy Thiên Nhu bàn về sự nuôi dưỡng sự non yếu, …cứ thế hình thành một vòng tròn luân chuyển của gần 64 trạng thái của kiếp nhân sinh trong đời sống nhị nguyên.

Như đã nói bên trên, bài học triết lý đầu tiên từ Bát Quái Đồ là tư tưởng về cái lý tưởng, cái căn cơ, cái căn nguyên tư tưởng cao đẹp đúc kết được qua sự nhất quán, đơn giản, thuần chất, vận động hữu lý và trung dung. Khi đến với Lục Thập Tứ Quái Đồ là đem tâm tưởng của nhân sinh quán xét hình ảnh nhân sinh thông qua trật tự và tính chất của 64 quẻ. Lục Thập Tứ Quái Đồ là biểu tượng của thực tại nhân sinh. Biểu tượng ấy vẽ lại cuộc sống nhân sinh thay đổi khôn lường, muôn mặt theo một cách trật tự ôn hòa và hữu lý, hữu căn.

Ở một chiều kích khác, có thể nói rằng Bát Quái Tiên Thiên là căn cơ của Bát Quái Hậu Thiên và Phục Hy Lục Thập Tứ Quái là căn cơ của Văn Vương Lục Thập Tứ Quái. Căn cơ ở đây được hiểu là nguồn gốc, nền tảng, điểm xuất phát. Suy nghĩ này hoàn toàn hợp với quan niệm cho rằng Đạo là căn cơ của Vạn Hữu. Trong đó quan niệm về Trời Đất đã tiến hóa từ Vô đến Hữu. Càn-Khôn trong Bát Quái Tiên Thiên là Trời Đất của vũ trụ toàn thể. Đến Bát Quái Hậu Thiên, Càn-Khôn là Trời Đất của luật tắc. Sang Phục Hy Lục Thập Tứ Quái Đồ, Càn-Khôn là Trời Đất đạo lý. Và cuối cùng, Càn-Khôn trong Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Đồ là Trời Đất trong nhân sinh. Nghĩ như thế nên cũng không khó để thừa nhận rằng Bát Quái Đồ chính là tiềm thể và Lục Thập Tứ Quái Đồ chính là hiện thể trong quan niệm triết lý về đạo học.

Nếu xét trên quái (quẻ) thì đơn quái mang tính thuần chất hơn. Thứ nhất, luận về tam tài thì mỗi tài đơn chất là một hào hoặc âm hoặc dương. Thứ hai, luận về Trung-Chính thì đơn giản vì chỉ một hào để xét Trung hay bất Trung, ba hào để xét Chính hay bất Chính. Trong khi đó, tìm hiểu trùng quái sẽ thấy tính Cơ-Ngẫu rất phổ biến. Mỗi tài trong tam tài của mỗi quẻ kép đều có 2 hào. Mỗi quẻ kép đều có hai quẻ đơn có ảnh hưởng nhau làm nên chất của quẻ. Đi sâu vào từng hào một của quẻ kép cũng thấy tính chất Cơ-Ngẫu này.

Điểm tương quan thứ ba là về luật tắc. Trong Bát Quái Đồ, quy luật của trời đất là nội dung chính yếu. Đối với Lục Thập Tứ Quái Đồ thì luật vận hành của kiếp nhân sinh là tư tưởng nổi trội. Cả hai đều là quy luật cao nhất của đạo tự nhiên, khác nhau ở tầm vực mà nó xét đến. Do vậy mà chữ Thời trong Bát Quái Đồ là thời của thiên địa, còn chữ Thời trong Lục Thập Tứ Quái Đồ là thời của thiên địa của nhân sinh, tức là thời nhân sinh vậy.

4. Ý Nghĩa Triết lý từ Bát Quái Đồ đến Lục Thập Tứ Quái Đồ

Đặt một cách nhìn liên đới từ Bát Quái Đồ đến Lục Thập Tứ Quái đồ đã mở ra mối quan hệ triết lý, tư tưởng xuyên suốt của Dịch học.

Trước hết, là sự chuyển hóa của nhận thức đi từ 8 trạng thái của tự nhiên đến 64 trạng thái của nhân sinh. Tư tưởng về vũ trụ toàn thể đã đi từ mộc mạc nguyên thủy đến đa nguyên phức hợp. Thứ hai, yếu tố tâm linh đã chuyển từ nhận thức vũ trụ như nhiên, tức phần Thiên đạo đến nhận thức đạo lý nhân sinh, tức phần Nhân đạo. Thứ ba, quá trình vận động từ Bát Quái đến Lục Thập Tứ Quái là giai đoạn chuyển tiếp của con đường từ Vô biến hóa thành Hữu. Trong Tự quái của quẻ Trạch Sơn Hàm (䷞) có viết: “Hữu thiên địa nhiên hậu hữu vạn vật; hữu vạn vật nhiên hậu hữu nam nữ; hữu nam nữ nhiên hậu hữu phu phụ; hữu phu phụ nhiên hậu hữu phụ tử; hữu phụ tử nhiên hậu hữu quân thần; hữu quân thần nhiên hậu hữu thượng hạ; hữu thượng hạ nhiên hậu lễ nghĩa hữu sở thố”. Nghĩa của Tự quái này là thiên địa là đầu mối của của vạn vật. Có thiên địa rồi mới có vạn vật và nam nữ. Đó là phần Vô, tức là phần tiềm thể, năng lực của vũ trụ. Nhờ Cái Vô sinh hóa mà cái Hữu, tức là phu phụ, phụ tử, quân thần, thượng hạ. Hữu ở đây tức là cái hình thể đã phân định và có tương tác ảnh hưởng lẫn nhau. Bên cạnh đó, cũng nói thêm rằng “lễ nghĩa” chính là yếu tố có nữa phần Vô và nữa phần Hữu. Nữa phần Vô thì “lễ nghĩa” phải noi theo cái đạo của Thiên Địa mà phân định luật tắc. Nữa phần Hữu là vì “lễ nghĩa” phải nương theo cái đạo của nhân sinh mà rạch ròi lý lẽ, cách thức. Cái Vô thể hiện trong Bát Quái ở cái ý nghĩa căn cơ, nguyên ủy. Cái Hữu thể hiện trong Lục Thập Tứ Quái ở cái ý nghĩa thực tại, định danh, định tính cho kiếp nhân sinh.

5. Ý Nghĩa Đạo học từ Bát Quái Đồ đến Lục Thập Tứ Quái Đồ

Trong giáo lý Đại Đạo, để nói lên hành trình của kiếp nhân sinh cũng như con đường trở về nguồn cội tâm linh ta có hình sau:

Trong đó điểm tâm chính là nguồn cội tâm linh, nơi từ đó con người bước ra khỏi vũ trụ đơn nhất để tham gia vào vũ trụ đa nguyên, đi trở ra cùng vạn hữu để hình thành nhân sinh (lộ trình a). Và để rồi từ nhân sinh, con người nhận thức và thực hiện chuyến đi ngược dòng trở về căn nguyên tâm linh của mình (lộ trình b).

H3. Nhất tán vạn – Vạn quy nhất

Lồng ghép Bát Quái Đồ và Lục Thập Tứ Quái Đồ theo trình tự vận hành như đã bàn bên trên để rút ra được bài học về đạo học của người tín đồ Cao Đài. Lúc này, chấm điểm trung tâm không hẳn là một chấm điểm. Nó trở thành một năng lực tự nhiên, là căn cơ của vạn vật hóa sanh miên viễn để hình thành Thiên Địa tự nhiên. Chấm điểm đó được xem là Thái Cực, và Thiên Địa tự nhiên được tượng trưng bởi Bát Quái Tiên Thiên. Bát Quái Tiên Thiên tiếp tục vận động biến hóa phân định luật tắc cho một thế giới mới, thế giới nhị nguyên phức hợp được tượng trưng bằng Bát Quái Hậu Thiên. Rồi Bát Quái Hậu Thiên lại biến hóa khôn lường để hình thành nên một trật tự Thiên Địa mới gần với nhân sinh hơn, đó chính là hình ảnh của Phục Hy Lục. Sau cùng nhân sinh lớn lên và vận hành theo luật tắc mới thể hiện qua Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Đồ.

H4. Từ Bát Quái đến Lục Thập Tứ Quái

Mượn hình trên mà luận về ý nghĩa đạo học ta lại thấy được vận mệnh và sứ mạng của người tín đồ Cao Đài. Vận mệnh đó nói rằng con người đi ra từ Cội Nguồn Thiêng Liêng, còn gọi là Thái Cực đến Lục Thập Tứ Quái, tức cái thực tại đa nguyên, phức hợp. Lộ trình đó là đương nhiên và hoàn toàn không phụ thuộc vào sở nguyện của con người. Con đường đó có chiều dài là một đời người, hoặc 60 năm, hoặc 100 năm, hoặc ít hơn thế hoặc nhiều hơn thế.

Sứ mạng của người tín đồ Cao Đài là lộ trình quay về, là con đường phản bổn hoàn nguyên. Lộ trình đó lại đi ngược từ Lục Thập Tứ Quái qua Bát Quái và cuối cùng hiệp cùng Thái Cực. Vì là con đường ngược dòng tự nhiên, nên chiều dài của nó là không xác định. Có khi là một đời người tu chứng đắc lập tức hồi nguyên. Có khi trãi muôn ngàn kiếp mà vẫn còn tham gia trong cảnh trần muôn vẻ, trãi đủ 64 thời của 64 quẻ. Lộ trình gian nan ấy chính là con đường gỡ bỏ những ràng buộc, những cái đa tạp, phức hợp để về với cái đơn nhất, tinh giản; gỡ bỏ cái cắc cớ, suy luận đa nguyên, vọng tưởng hoài nghi để trở về với cái thuần như chân tánh.

Có một điểm rất đáng chú ý trong Văn Vương Thập Lục Tứ Quái. Đó chính là chu trình vận hành của các quẻ được kết thúc ở quẻ Vị Tế, nghĩa là chưa xong. Điều đó như muốn nói lên rằng kiếp nhân sinh là sự dang dở, sự đứt đoạn, sự gãy đổ luôn yêu cầu, thôi thúc con người luôn cố hơn nữa vì một cái gì đó trong hiện kiếp, mà cả kiếp lai sanh. Ý nghĩa đó không hợp với sự giác ngộ của người tu hành, nhất là tín đồ Cao Đài. Người tu học lấy cái uyên thủy của tâm để hoàn chỉnh kiếp sống của mình. Sự hoàn thành không được đánh giá qua những gì còn sót lại nơi trần gian khi từ giã cõi trần. Sự viên mãn được phán xét bởi lòng thành tín, thủy chung vì Thầy, vì Đạo. Vị tế trong cái sự đời, nhưng viên mãn hoàn toàn trong Tiểu Linh Quang. Nên, việc “vị tế” ở Văn Vương Lục Thập Tứ Quái Đồ là số phận của nhân sinh, mà hiệp với Thiên Quang Thái Cực chính là cái kết của người tu học.

6. Các Vấn Đề Học Dịch Trong Giai Đoạn Tam Kỳ

Như vậy, việc học kinh Dịch trong giai đoạn hiện tại nhằm phục vụ cho nhận thức và thực hiện con đường trở về. Tức là đi ngược lại từ cái biểu kiến về cái chân thật, bản chất; đi từ cái đa tạp, phức hợp về cái căn cơ, duy nhất,…Vì thế nếu các vấn đề sau được làm rõ, phân định sáng tỏ hơn sẽ giúp rất nhiều trong việc tìm đường trở về:

• Phân định mối liên hệ đạo học giữa Bát Quái và Lục Thập Tứ Quái
• Làm sáng tỏ hơn ý nghĩa đạo học của Bát Quái Tiên Thiên đến Phục Hy Lục Thập Tứ Quái.
• Tiếp tục vận dụng lý Dịch để hiểu hơn về Thiên đạo, tức là Thiên Địa của vũ trụ và Nhân sinh, tức là Thiên Địa của nhân sinh.

Đến đây tạm kết thúc bài tham luận bằng cách mở ra một vấn đề khác. Đó là việc học và vận dụng lý Dịch cho con đường tu học có hiệu quả. Hiệu quả đây có nghĩa là thông qua Dịch lý để biết được Thiên Cơ ở chổ nào trong đời sống nhân sinh để thực hiện trọng trách của người tu học như lời của đức Chí Tôn đã dạy như sau:

Một đức Huyền Thiên hóa vạn loài,

Thâu tàng sinh trưởng luật vần xoay;

Phật Tiên, Thần Thánh đều do bởi,

Diệu hiệp Thiên cơ ở cõi này ²

Thanh Long

Bài tham luận trong buổi học tập chung lớp Kinh Dịch Căn Bản tại Minh Lý Thánh Hội (04/04/2010)

Tài liệu tham khảo:

• Bát Quái, Hồng Phúc, Tài liệu học tập nội bộ tại CQPTGLĐĐ, 02-2009
• Trùng Quái, Huệ Nhẫn, Tài liệu học tập nội bộ tại CQPTGLĐĐ, 03-2009
• Chu Dịch, Sào Nam Phan Bội Châu, Nxb Văn Hóa Thông Tin, 1996
• Kinh Dịch – Đạo của Người Quân Tử, Nguyễn Hiến Lê, Nxb Văn Học, 2007
• Thánh Giáo Sưu Tập năm Giáp Dần – 1974, CQPTGLĐĐ
• Dịch Kinh Đại Toàn, Bác Sĩ Nguyễn Văn Thọ & Huyền Linh Yến Lê, 1997.

3.

Đây là đoạn mô tả lần “thuyết giáo” đầu tiên của Zarathustra. Đó là lần “bật mí” cái chân lý mới mà hắn đang giữ bên trong hắn trước hết trên hành trình trở về với loài người của hắn.

“Khi Zarathustra đặt chân vào thành phố gần nhất ven rừng, hắn gặp một đám đông đang tụ họp trên công trường, vì người ta báo trước rằng một người làm trò đi dây xiếc sắp biểu diễn.”

Hắn may mắn khi gặp ngay một đám đông như đang chờ đợi hắn. Nhưng hắn không thật may vì thật ra đám đông đó quan tâm đến niềm vui thế tục khác đang được hứa hẹn và phù hợp với thị hiếu của họ. Liệu trong tình cảnh này, người ta có để tâm đến việc Thượng đế đã chết chăng?

Ồ, hắn lại không nói về vấn đề đó! Hắn nói một vấn đề khác hẳn…..

“Và Zarathustra nói với dân chúng như vầy:

Ta rao giảng với các người về Siêu nhân. Con người là cái gì cần phải vượt qua. Các ngươi đã làm gì để vượt qua con người?”

Ôi trời, làm sao mà đám người đang mong đợi sự hoan lạc kia có thể quay đầu lại để “vượt qua” cái gọi là con người được chứ! Còn Siêu nhân, nó đâu dành cho đời thường. Khốn khổ thay cho Zarathustra, hắn cần học về nghệ thuật thuyết trình! Hắn không biết rằng con người đang không hề mong đợi một Siêu nhân. Người ta đang mong đợi và chừng nào sự mong đợi ấy chưa thỏa mãn, chừng ấy lời nói của hắn chỉ có cách sếp hàng phía sau sự mong đợi cho dù đó là chân lý tối cao! Chắc hắn quên lời vị hiền triết đã cố cảnh báo hắn! Nhưng dường như hắn biết trước điều đó hoặc hắn quá tự tin về việc hắn làm. Bằng chứng là hắn không nao núng mà tiếp tục cất giọng nói của tuổi 30 trước đám đông xa lạ không mong đợi hắn.

“Cho đến nay, tất cả những sinh vật đều đã sáng tạo nên một cái gì vượt quá chúng, các ngươi lại muốn mình là nghịch triều trong cơn sóng lớn ấy, muốn quay trở lại với con thú hơn là vượt qua con người sao?

Con khỉ đối với con người là gì? Một đối tượng cười nhạo hay một sự hổ thẹn đầy đớn đau. Và con người cũng phải như thế đối với Siêu nhân: một đối tượng để cười nhạo hay một hổ thẹn đớn đau.

Các ngươi đã vượt qua con đường dẫn từ loài sâu bọ đến loài người, nhưng về nhiều phương diện, các ngươi vẫn còn là sâu bọ. Xưa kia các ngươi đã là loài khỉ và cả bây giờ nữa, con người còn khỉ hơn bất luận con khỉ nào.

Ngay kẻ hiền triết nhất trong các ngươi cũng chỉ là một cái gì phân tán và hỗn tạp: nửa cây nửa ma. Thế mà, ta có mời gọi các ngươi trở thành cây cối hay ma quỷ không?

Này đây, ta rao dạy cho các ngươi Siêu nhân!”

Hay thật! Không hiểu từ đâu Zarathustra lại khẳng định được cơn thủy triều “sáng tạo nên một cái gì vượt quá chúng” của những sinh vật nhỉ? Hay là hắn đang nói sự tiến hóa của các loài theo nghĩa lý mà Darwin đã nói tới? Có thể! Và vì thế hắn thu hút sự quan tâm của đám đông bằng cách cho rằng loài người đang “nghịch triều” đứng tĩnh tại trên dòng tiến hóa đó. Mà sự đứng lại đó chính là sự thoái hóa trên dòng chảy miên viễn của phát triển đi lên. “Các ngươi đã vượt qua con đường dẫn từ loài sâu bọ đến loài người, nhưng về nhiều phương diện, các ngươi vẫn còn là sâu bọ. Xưa kia các ngươi đã là loài khỉ và cả bây giờ nữa, con người còn khỉ hơn bất luận con khỉ nào.”. Khẳng khái thay thái độ dứt khoát của Zarathustra trong ngôn từ của hắn. Cái ý nghĩa bóng bẩy đó đang vạch mặt “loài” rằng con người đang là “sâu bọ” đang mang “tính khỉ” vào trong thân phận loài người. Toàn bộ quá khứ vẫn y nguyên trong hiện tại dù rằng nó tồn tại trong một thể trạng mới hơn, thân thể và trí tuệ người! Hay cho câu “Xưa kia các ngươi đã là loài khỉ và cả bây giờ nữa, con người còn khỉ hơn bất luận con khỉ nào.”. Đúng là con người còn khỉ khọt hơn cả loài khỉ bởi cái trí tuệ nữa vời và sự tự tin mù quáng (hoặc đó có thể là sự ngu dốt không có tầm nhìn). Bản chất loài thật đáng thất vọng!

Nhưng cay đắng hơn khi hắn cho rằng “Ngay kẻ hiền triết nhất trong các ngươi cũng chỉ là một cái gì phân tán và hỗn tạp: nửa cây nửa ma. Thế mà, ta có mời gọi các ngươi trở thành cây cối hay ma quỷ không?”. Với Zarathustra, nhà hiền triết mà hắn gặp trong rừng sâu là một sự mắc kẹt lại giữa muôn trùng tiến hóa. Đó vẫn chỉ là một hình ảnh “nạc mỡ bất phân” dù đó là cái được gọi “hiền triết nhất” của loài người, của đám đông đang chờ đợi niềm vui trong chốc lát!

Hắn đang mô tả một loài khỉ đứng trên hai chi, lưng thẳng, có tư duy một cách yếu hèn, đáng bị vứt bỏ để bước lên sự phát triển mới “Siêu nhân” như hắn nói: “Và con người cũng phải như thế đối với Siêu nhân: một đối tượng để cười nhạo hay một hổ thẹn đớn đau.”. Siêu nhân là gì mà khiến Zarathustra ám ảnh và tin tưởng đó là đích đến kế tiếp của loài người?

“Siêu nhân là chiều hướng, là ý nghĩa của trái đất. Ý chí của ngươi phải bảo: Siêu nhân phải là chiều hướng, ý nghĩa của trái đất.”

Hay nhỉ! Zarathustra lột cái tính thể của Thượng đế và trao cho cái Siêu nhân của hắn. Như thể hắn đã “ám sát” Thượng đế toàn năng và cướp đi cái bản thể tối cao để trao vào tay của Siêu Nhân!

Và để Siêu nhân của hắn đứng dậy và sống như “chiều hướng, và “ý nghĩa” của sự tồn vong của nhân loại, Zarathustra bắt đầu sự tuyên án nhân sinh.

Trước hết, “những cái đầu” của nhân loại. Những kẻ đang lãnh đạo, đang tạo dựng cuộc sống tinh thần ở thế gian, những con người đã và đang còn tuyên xưng danh của đức Thượng đế. Hắn nói: “Hỡi những người anh em, ta van xin các ngươi, hay trung thành với mặt đất và chớ có tin những kẻ nói với các ngươi về những hy vọng lững lờ bên trên mặt đất! Họ là những kẻ đầu độc, dẫu họ có ý thức điều đó hay không.

Họ là những kẻ khinh miệt cuộc sống, những kẻ hấp hối và cũng chính là những kẻ bị đầu độc, mặt đất đã quá mỏi mệt chán chê họ: họ hãy cút đi cho khuất mắt!

Xưa kia, báng bổ Thượng đế là lời báng bổ nặng nhất, nhưng Thượng đế đã chết và cũng chết theo Thượng đế là những kẻ báng bổ ấy. Giờ đây, điều kinh khiếp hơn nhiều, là báng bổ mặt đất và coi trọng ruột rà của cái bất khả thấu nhập hơn ý nghĩa, chiều hướng của mặt đất!”

Đó chính là phát súng đầu tiên mà Zarathustra bắn vào trần thế, sau cái chết trong im lặng của Thượng đế. Các tu sĩ, giáo sĩ và toàn bộ thế giới linh thiêng là đối tượng của Zarathustra để đạp đổ sau khi đã lấy đi quyền năng của đấng Tối Cao. Với hắn, thế giới linh thiêng còn mang tính trần tục kia đang thực hiện cái phần trần tục của chính nó qua việc vay mượn cái thiêng liêng đã mất. Con người, hay chính trái đất cần được trả lại một ý nghĩa của sinh tồn và chiều hướng cao cả hơn cái hiện tại nhiều “bánh vẽ” và lắm “u minh” bởi những lời lẽ và ý tứ mơ hồ, vì lẽ… Thượng đế đã chết!

Phát súng tiếp theo, Zarathustra xoay sang những “cao nhã trác việt” của nhân sinh. Hạnh phúc, lý trí, đức hạnh, sự công chính, lòng trắc ẩn (hay sự thương hại) với hắn chỉ còn là những điều nhơ bẩn, đáng thương và là sự tự mãn một cách tội nghiệp của con người, những kẻ đang nằm mộng trong tay Thượng đế đã chết!

Giờ đây, Zarathustra mang lại cái “tinh túy” cho con người thông qua “ý nghĩa, chiều hướng của mặt đất”. Nhưng trong khi hắn đang bắn những phát súng vang vọng lớn lao thì hắn cũng nhận được một viên đại bác: “Chúng tôi nghe nói khá nhiều về người đi dây làm xiếc rồi: giờ hãy cho chúng tôi thấy mặt y thôi!”. Con người đã và đang không hề nghe được điều hắn đang nói. Hoặc tiếng nói và lời lẽ của hắn vang lên trong không trung và tan biến vào đó thay vì vào tâm thức mù mịt những ảo tưởng một chân lý đã chết.